Cyrkulacja atmosferyczna. Monsuny i wiatry lokalne

Imię i nazwisko autorki: Magdalena Potorska
Przedmiot: geografia
Temat zajęć: Cyrkulacja atmosferyczna. Monsuny i wiatry lokalne. (2x 45 min.)
Grupa docelowa: liceum ogólnokształcące, zakres rozszerzony, klasa I c

Podstawa programowa:
ZR III.3 wiatry stałe, okresowe i lokalne – ich geneza oraz znaczenie dla przebiegu pogody
Uczeń:
• wyjaśnia genezę wiatrów stałych, okresowych i lokalnych;
• omawia znaczenie wiatrów stałych, okresowych i lokalnych dla przebiegu pogody.

Kształtowane kompetencje kluczowe:
• kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji,
• kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii,
• kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii,
• kompetencje cyfrowe,
• kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się.

Cele operacyjne:
Uczeń:
• wymienia przyczyny powstawania cyrkulacji monsunowej,
• wyjaśnia mechanizm cyrkulacji monsunowej w półroczu letnim i zimowym,
• porównuje cechy monsunu letniego i zimowego,
• analizuje wpływ monsunów na środowisko przyrodnicze oraz życie i działalność człowieka,
• wymienia główne obszary występowania cyrkulacji monsunowej na kuli ziemskiej.
• wymienia rodzaje wiatrów lokalnych,
• wyjaśnia mechanizmy ich powstawania,
• omawia (podając przykłady) znaczenie poznanych wiatrów w życiu i działalności człowieka.

Metody nauczania:

• miniwykład, pogadanka wyjaśniająca na temat genezy wiatrów okresowych i lokalnych;
• prezentacja multimedialna + quiz (Zintegrowana Platforma Edukacyjna);
• burza mózgów, plenum – do pytań zawartych w prezentacji multimedialnej;
• analiza infografiki, praca ze schematem – graficzna prezentacja powstawania wiatrów i przepływu mas powietrza;
• analiza porównawcza – zmiana okresowa/dobowa przepływu mas powietrza;
• praca z mapą w atlasie geograficznym – analiza mapy fizycznej świata pod kątem występowania monsunów.

Formy zajęć: praca indywidualna, praca całego zespołu klasowego

Środki dydaktyczne: 
• komputer z programami edukacyjnymi i dostępem do internetu oraz rzutnik multimedialny
• prezentacja multimedialna
• dostęp do Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej
• atlasy geograficzne.

PRZEBIEG LEKCJI

Faza wprowadzająca
• Nauczyciel wykonuje czynności organizacyjne. Podaje temat i objaśnia cele lekcji. Włącza prezentację multimedialną.
• Przypomina różnice w tempie ogrzewania się lądu i wody oraz wyjaśnia wpływ tych procesów na kształtowanie się ciśnienia atmosferycznego.

Faza realizacyjna
Część I
• Uczniowie, korzystając z tekstu e‑materiału oraz atlasów geograficznych wymieniają obszary i państwa o cechach klimatu monsunowego.
• Analiza mapek zawartych w e‑materiale: Różnice w kierunkach przemieszczania się monsunu zimowego i letniego.
• Uczniowie, na podstawie wcześniej zdobytej wiedzy, określają wpływ Siły Coriolisa na kierunki monsunów.
• Klasa wspólnie, ustnie rozwiązuje quiz multimedialny mający na celu porównanie cech monsunu zimowego i letniego.
• Uczniowie odczytują z prezentacji zagadnienie problemowe dotyczące Wyżyny Tybetańskiej. Wybrane przez nauczyciela osoby lub chętni formułują ustną odpowiedź.
• Na podstawie informacji i fotografii zamieszczonych w prezentacji uczniowie dokonują ustnej analizy wpływu wiatrów monsunowych na życie i gospodarkę człowieka.
• Nauczyciel wprowadza do fazy ćwiczeń na podstawie poznanego materiału – uczniowie wykonują wskazane ćwiczenia z e‑materiału (ZPE - quiz), nauczyciel w razie potrzeby wspiera ich.

Część II
• Uczniowie wracają do śledzenia informacji zawartych w prezentacji multimedialnej. Nauczyciel przybliża im zagadnienie wiatru lokalnego – bryzy morskiej, omawia różnicę w tworzeniu się bryzy dziennej i nocnej.
• Uczniowie odczytują z prezentacji zagadnienie problemowe dotyczące miejskiej wyspy ciepła. Wybrane przez nauczyciela osoby lub chętni formułują ustną odpowiedź.
• Nauczyciel przybliża uczniom zagadnienie wiatru lokalnego – halnego (fenu), omawia jego główne cechy.
• Wybrany przez nauczyciela uczeń lub chętny, na podstawie wyświetlonego schematu, podejmuje próbę wyjaśnienia tworzenia się wiatru typu fenowego. Nauczyciel uzupełnia wypowiedź ucznia.
• Uczniowie wspólnie określają skutki wiatru halnego w środowisku i życiu człowieka.
• Nauczyciel przybliża im zagadnienie wiatru lokalnego – górskiego i dolinnego. Omawia schemat powstawania wiatru dolinnego, a następnie wyznacza ucznia lub chętnego do próby wskazania różnic w stosunku do wiatru górskiego. Uczeń, na podstawie przedstawionego schematu, dokonuje analizy tworzenia się wiatru górskiego.
• Nauczyciel przybliża im zagadnienie wiatru lokalnego – bora, wskazuje na skalę występowania wiatru w basenie Morza Śródziemnego. Podaje cechy wiatru.

Faza podsumowująca
• Nauczyciel prosi wyznaczonego ucznia lub chętnego o podanie nazw wszystkich wiatrów omawianych na lekcji.
• Krótka dyskusja na forum klasy: Jakie jest znaczenie cyrkulacji sezonowej i lokalnej na środowisko przyrodnicze i życie człowieka?

Praca domowa
• Zeszyt przedmiotowy: zadanie 1-5 str. 110 podręcznik, Wydawnictwo Nowa Era