Obszary koncentracji przemysłu

SCENARIUSZ LEKCJI OTWARTEJ

Imię i nazwisko: Magdalena Potorska
Przedmiot: geografia
Temat zajęć: Obszary koncentracji przemysłu. (2x 45 min.)
Grupa docelowa: liceum ogólnokształcące, zakres rozszerzony, klasa 2 c

Podstawa programowa:
ZR XI.2, ZR XI.3 Obszary koncentracji przemysłu

Kształtowane kompetencje kluczowe:
- matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii;
- analiza map: lokalizowanie okręgów przemysłowych na mapach świata i Polski;
- myślenie przyczynowo-skutkowe: wyjaśnianie czynników lokalizacji przemysłu (np. dostęp do surowców, rynki zbytu);
- zrozumienie technologii: poznawanie różnic między przemysłem tradycyjnym a technologią high-tech.

Kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji:
Używanie pojęć geograficznych: Prawidłowe stosowanie terminów takich jak aglomeracja, ośrodek przemysłowy, okręg przemysłowy, technopolia, klaster.
Formułowanie wniosków: dotyczących roli klastrów w budowie gospodarki opartej na wiedzy, zmiany struktury przestrzennej przemysłu tradycyjnego i przemysłu zaawansowanych technologii na świecie, rozwoju przemysłu hi-tech w Polsce.

Kompetencje cyfrowe:
Wyszukiwanie danych: Wykorzystanie przeglądarki internetowej własnych smartfonów do wyszukania największych firm z obszaru hi-tech w danym regionie. Zapoznanie się (wyświetla nauczyciel) ze stroną www.dolinalotnicza.pl oraz kierunkami kształcenia Politechniki Rzeszowskiej https://w.prz.edu.pl/.

Kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się
Praca w grupie: wspólne i w parach wyszukiwanie informacji w atlasie, podręczniku i internecie.
Krytyczne myślenie: ocena wpływu koncentracji przemysłu na życie mieszkańców i rynek pracy, perspektywy rozwoju hi-tech w Polsce.

Cele operacyjne:
Uczeń:
• wymienia czynniki koncentracji przemysłu;
• przedstawia formy koncentracji przemysłu;
• omawia różnice między ośrodkiem przemysłowym a okręgiem przemysłowym;
• wymienia rodzaje okręgów przemysłowych i podaje ich przykłady na świecie;
• wskazuje na mapie ważniejsze okręgi przemysłowe i omawia ich rozmieszczenie na świecie;
• omawia etapy rozwoju okręgu przemysłowego;
• wskazuje na mapie Polski okręgi przemysłowe i omawia rozmieszczenie ośrodków przemysłowych;
• opisuje formy koncentracji przemysłu high-tech;
• omawia czynniki warunkujące powstanie technopolii;
• opisuje wybrane technopolie na świecie;
• wyjaśnia, czym są klastry, i omawia ich rolę w budowie gospodarki opartej na wiedzy;
• prezentuje zmiany struktury przestrzennej przemysłu tradycyjnego i przemysłu zaawansowanych technologii na świecie.

Środki dydaktyczne:

- podręcznik;
- atlas geograficzny;
- prezentacja multimedialna Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej - struktury przestrzennej przemysłu tradycyjnego i przemysłu zaawansowanych technologii na świecie;
- wyszukiwarki w smartfonach uczniów.

Metody pracy:

- miniwykład, pogadanka wyjaśniająca na temat różnic między ośrodkiem przemysłowym a okręgiem przemysłowym, rodzajów okręgów przemysłowych oraz, czym są klastry;
- praca z tekstem z podręcznika – formy koncentracji przemysłu, wyjaśnienie, czym są klastry, i jaka jest ich rola w budowie gospodarki opartej na wiedzy;
- dyskusja dydaktyczna – różnice między ośrodkiem przemysłowym a okręgiem przemysłowym;
- burza mózgów – do informacji zawartych w prezentacji multimedialnej oraz atlasach geograficznych;
- praca z materiałem źródłowym: analiza przedstawionego materiału multimedialnego;
- praca z mapą: czytanie, analizowanie i interpretowanie map tematycznych – rodzaje okręgów przemysłowych;
- studium przypadku: największe firmy hi-tech w wybranych technopoliach świata, określenie ich branż (wyszukiwarka internetowa).

Formy zajęć: praca indywidualna, w parach, praca całego zespołu klasowego.

PRZEBIEG LEKCJI

Faza wprowadzająca
• Nauczyciel wykonuje czynności organizacyjne. Podaje temat i objaśnia cele lekcji. Włącza prezentację multimedialną, rozdaje atlasy, poleca otwarcie podręczników.
• Wskazuje na nierównomierne położenie okręgów przemysłowych. Pyta uczniów, od jakich czynników to zależy.

Faza realizacyjna
Część I
• Nauczyciel wyjaśnia różnice między ośrodkiem, a okręgiem przemysłowym. Prosi uczniów o próbę sformułowania cech okręgu przemysłowego.
• Analiza map zawartych w e materiale oraz atlasie: rodzaje okręgów przemysłowych.
• Uczniowie wymieniają cechy okręgów surowcowych, wielkomiejskich, transportowych i poligenetycznych.
• Klasa wspólnie i w parach (ławkach) analizuje treść mapy przemysłu w Europie i Azji. Uczniowie wyszukują wybrane przez nauczyciela zagłębia przemysłowe. Nauczyciel w tym czasie opowiada o ich specyfice. Uczniowie odczytują dane dt. surowców z mapy.
• Uczniowie na mapie Azji i Am. Płd. wyszukują i odczytują informacje dt. największych okręgów transportowych. Nauczyciel prowokuje klasę do wspólnego określenia czynników, które zdecydowały o ich znaczeniu.
• Uczniowie przechodzą do kolejnego kontynentu – Afryki, gdzie mają zadanie ocenić Kair jako okręg o cechach wielkomiejskich. Tu nauczyciel zwraca także uwagę na bogactwo surowcowe Afryki. Uczniowie odczytują z mapy typy złóż.
• Nauczyciel przechodzi do Ameryki Płn. jako przykładu występowania okręgów poligenetycznych. Uczniowie poznają cechy okręgów: Nadatlantyckiego i Kalifornijskiego.
• W podsumowaniu nauczyciel prosi o ustalenie: w jakich regionach i państwach świata przemysł rozwinął się najintensywniej? Wybrany uczeń przedstawia wnioski.

Część II
• Nauczyciel wyjaśnia różnice miedzy parkiem naukowym, parkiem technologicznym, a technopolią.
• Analiza map zawartych w e materiale oraz atlasie: rozmieszczenie technopolii na świecie.
• Nauczyciel formułuje polecenie polegające na samodzielnej próbie wyszukania w przeglądarce internetowej smartfonu po 4 największe firmy z branży hi-tech – podanie ich nazwy i wytwarzanych produktów na obszarze Doliny Krzemowej i Drogi 128 w USA, Sophia Atipolis we Francji, Korytarza M4 w UK i Keihiu w Japonii. Uczniowie pracują w parach, ew. po 4 os.
• Uczniowie odczytują uzyskane informacje. Nauczyciel akcentuje poszczególne działy i branże hi-tech. jako innowacje.
• Nauczyciel wyjaśnia czym jest klaster. Poleca wyszukanie w atlasie lokalizacji Doliny Lotniczej w Polsce.
• Uczniowie oglądają film promocyjny dt. mieleckiego klastra. Po obejrzeniu nauczyciel zadaje im kilka pytań kontrolnych.
• Nauczyciel zapoznaje uczniów z ofertą edukacyjną Politechniki Rzeszowskiej, która jest odpowiedzią na zapotrzebowanie klastra. Wskazuje korzyści ze współpracy uczelni z lokalnymi przedsiębiorcami (Industry Day).

Faza podsumowująca
• Krótka dyskusja na forum klasy: Jakie znaczenie dla przyszłości drugiego sektora gospodarki ma gospodarka oparta na wiedzy?

Praca domowa
• Zeszyt przedmiotowy: zadanie 1-4 str. 220 podręcznik, Wydawnictwo Nowa Era.