Cykl czterech zajęć edukacyjnych w klasach 1-3 w ramach programu edukacyjnego "Ratujemy i uczymy ratować"

Cykl czterech zajęć edukacyjnych w klasach 1-3
w ramach programu edukacyjnego „Ratujemy i uczymy ratować”

Scenariusz zajęć nr 1 - Bezpieczeństwo

Temat I: „Bezpieczeństwo”

Cele:
- uczeń pamięta, że aby kogoś ratować musi zapewnić sobie bezpieczeństwo
- uczeń wie, że nie będzie mógł pomóc, jeśli sam nie będzie bezpieczny,
- uczę potrafi wskazać przedmioty i sytuacje, które są niebezpieczne.
Cześć wstępna:
• przedstawienie tematu zajęć
• Ćwiczenie wprowadzające – przykład: Wypadek na placu zabaw- ktoś spadł z karuzeli, która nadal się kręci.
- Jak pomóc poszkodowanej osobie?
- Co należy zrobić najpierw? (jeśli dzieci same nie zdecydują, że karuzelę trzeba zatrzymać, nauczyciel tłumaczy sytuację)
Cześć właściwa:
• Rozmowa wprowadzająca (burza mózgów)
- Co nam może zagrażać w zabawie na świeżym powietrzu? Co to jest wypadek? Kiedy czujemy się bezpiecznie? – odniesienie się do wiedzy dzieci.
• Wyjaśnienie pojęcia „Bezpieczeństwo” – dyskusja (stan pewności, spokoju, braku zagrożenia, poczucia zabezpieczenia)
• Czy nasze bezpieczeństwo jest ważne, żebyśmy mogli pomóc osobie potrzebującej? – dyskusja klasowa
• Rozmowa – omówienie różnych przypadków – jak należy dbać o swoje bezpieczeństwo i bezpieczeństwo osoby , której chcemy udzielić pomocy. Przykłady : sytuacje na drodze, rozglądanie się, zachowanie dystansu, zwracanie się o pomoc do osób dorosłych, zgłaszanie sytuacji niebezpiecznych pod numerem alarmowym 112.
• Ćwiczenie – Przykład: Wypadek na drodze.
- Co należy zrobić? (zwrócenie się o pomoc do osób dorosłych, wołanie o pomoc, jeżeli to możliwe przesunięcie poszkodowanego na pobocze, uwidocznienie niebezpieczeństwa innym użytkownikom ruchu, powiadomienie służb ratunkowych)
• Rozmowa – Co można zrobić żeby nie dopuścić do wypadku, jak dbać o swoje bezpieczeństwo? (nie korzystać z uszkodzonych urządzeń, zabawek, nie dotykać kontaktów i urządzeń elektrycznych bez opieki dorosłego, nie biegać po śliskiej nawierzchni, schodach, uważnie obserwować co się dzieje w naszym otoczeniu, itp.)
• Podsumowanie zajęć – na arkuszu papieru pod hasłem „Bezpieczeństwo” wspólne zapisanie sposobów na zachowanie bezpieczeństwa lub/i wykonanie zadań z ćwiczeń.

Scenariusz zajęć nr 2 - Sprawdzenie przytomności oraz wezwanie pomocy

Temat II: „Sprawdzenie przytomności oraz wezwanie pomocy”

Cele:
- uczeń wie jak sprawdzić stan przytomności osoby poszkodowanej,
- uczeń potrafi rozróżnić czy osoba poszkodowana reaguje czy nie reaguje,
- uczeń zna numery alarmowe 112, 999, 998, 997,
- uczeń wie, że do każdej osoby nieprzytomnej należy wezwać pogotowie,
- uczeń wie jak rozmawiać z dyspozytorem.
Część wstępna:
• Przedstawienie tematu zajęć
• Ćwiczenie wprowadzające – przykład: Kilkoro dzieci wchodzi w rolę osób leżących. Pozostali uczniowie mają za zadanie obudzić osoby leżące. Niektórzy reagują na wołanie, niektórzy dopiero na dotyk, a niektórzy wcale nie reagują. Nauczyciel podsumowuje zabawę stwierdzając, że dzieci, które nie reagują potrzebna jest szybka pomoc.
Część właściwa:
• Rozmowa wprowadzająca wraz z pokazem nauczyciela – Jak ocenić czy ktoś reaguje, dlaczego wykorzystujemy dwa elementy – zawołanie i potrząsanie? (podejdź do poszkodowanego w bezpiecznej odległości i zapytaj go czy cię słyszy i czy mu pomóc? Jeśli tak, udziel pomocy. Jeśli nie odpowie na twoje zapytanie, potrząśnij poszkodowanego za ramię. Jeśli nie reaguje - potrzebna jest pomoc.)
• Ćwiczenie – uczniowie w parach wykonują ćwiczenie sprawdzania przytomności.
• Wyjaśnienie zasady – wzywamy pomoc zawsze gdy poszkodowany nie reaguje.
• Rozmowa o numerach alarmowych – 112, 999, 998, 997, kiedy korzystamy z tych numerów, należy odpowiadać na wszystkie pytania dyspozytora, przedstawić się , opisać zdarzenie, w miarę możliwości podać miejsce zdarzenia, nie rozłączać się jako pierwsi.
• Ćwiczenie – przygotowanie telefonów do wzywania pogotowia. Każde dziecko składa swój telefon tekturowy (model tekturowy telefonu z zeszytu ćwiczeń). Wybiera numer 112 i zaczyna rozmowę.
- Jakie pytania będzie zadawał dyspozytor? Przykładowe scenki: Na korytarzu w szkole jeden z uczniów przewrócił się i nie możesz go obudzić; na placu zabaw lub przed twoim domem starszy pan zasłabł i nie reaguje na wołanie i potrząsanie za ramię.
• Podsumowanie zajęć - każdy uczeń na kartce zapisuje w punktach ważne elementy rozmowy z dyspozytorem lub/i wykonanie zadań w ćwiczeniach.

Scenariusz zajęć nr 3 - Pozycja boczna

Temat III: „Pozycja boczna”

Cele:
- uczeń potrafi ocenić czy poszkodowany oddycha,
- uczeń wie, kiedy należy stosować pozycję boczną,
- uczeń potrafi ułożyć poszkodowanego w pozycji bocznej.
Część wstępna:
• Przedstawienie tematu zajęć
• Ćwiczenie wprowadzające – przykład: Jeden z uczniów wchodzi w rolę osoby poszkodowanej. Wspólnie uczniowie próbują go obudzić. Nie ma reakcji więc jeden z uczniów wykonuje telefon alarmowy za pomocą tekturowej atrapy telefonu. Nauczyciel tłumaczy, że czekając na przyjazd pogotowia możemy pomóc takiej osobie. Żeby pomóc musimy wiedzieć, czy poszkodowany oddycha?
Cześć właściwa:
• Rozmowa wprowadzająca:
– Jak ocenić czy ktoś oddycha?
– Jakie zmysły wykorzystamy przy ocenie oddechu?
• Ćwiczenie – uczniowie w parach ćwiczą sprawdzenie oddechu. Jeden uczeń jako poszkodowany leży na podłodze, drugi sprawdza oddech. Wykorzystuje do tego trzy zmysły: wzrok, czucie, słuch. Odchyla głowę do tyłu poszkodowanemu, nachyla się przy twarzy, próbuje wyczuć oddech, jednocześnie obserwując klatkę piersiową, czy się unosi? Liczy do dziesięciu obserwując oddech. Poszkodowany – oddycha.
• Stosujemy pozycję boczną – poszkodowany nie reaguje, ale oddycha ( to taka pozycja w której osoba poszkodowana będzie swobodnie oddychała i bezpiecznie czekała na przyjazd pogotowia, kontrolujemy oddech co 1 minutę).
• Ćwiczenie – uczniowie w parach ćwiczą ułożenie poszkodowanego w pozycji bocznej (rękę poszkodowanego, która jest bliżej ciebie połóż wzdłuż jego głowy; tę rękę podtrzymaj kolanem aby nie opadła; druga rękę –tę dalej od ciebie zegnij w łokciu i przyciśnij dłoń do policzka osoby poszkodowanej, który jest bliżej ciebie; złap osobę poszkodowaną za łokieć, drugą ręką zegnij w kolanie jego nogę; spróbuj teraz trzymając rękę na kolanie, drugą na łokciu pociągnąć osobę poszkodowaną do siebie; z łatwością ją obrócisz na bok; ugięte kolano powinno podpierać całe ciało, a głowa powinna leżeć na wyprostowanej ręce, głowa odchylona do tyłu)
• Podsumowanie zajęć – można wykonać jakieś karty w ćwiczeniach. Dzieci mogą też w domu spróbować ułożyć w pozycji bocznej członka rodziny, jako zadanie utrwalające w domu.

Scenariusz zajęć nr 4 - Resuscytacja

Temat IV: „Resuscytacja krążeniowo - oddechowa” (propozycja zajęć dla klasy 3)

Cele:
- uczeń wie, kiedy należy prowadzić resuscytację,
- uczeń wie, że resuscytacja ma na celu ratowanie życia,
- uczeń wie, że aby utrzymać osobę nieoddychającą przy życiu trzeba pracować za jej serce – uciskać klatkę piersiową oraz zastąpić jej oddech wdechami ratowniczymi
- uczeń potrafi uciskać klatkę piersiową i wykonywać wdechy ratownicze
- uczeń wie, że prowadząc resuscytację należy powtarzać cykl 30 uciśnięć i 2 wdechy

Część wstępna:
• Przedstawienie tematu zajęć
• Ćwiczenie wprowadzające – przykład: Jeden z uczniów wchodzi w rolę osoby poszkodowanej. Wspólnie uczniowie próbują go obudzić. Nie ma reakcji więc jeden z uczniów wykonuje telefon alarmowy za pomocą tekturowej atrapy. Nauczyciel tłumaczy, że czekając na przyjazd pogotowia możemy pomóc takiej osobie. Żeby pomóc musimy wiedzieć, czy poszkodowany oddycha?
• Uczeń przez zajęcia praktyczne oswaja się z czynnościami ratującymi życie i wyrabia właściwe nawyki na poziomie klas 1-3
Cześć właściwa:
• Ćwiczenie – uczniowie w parach ćwiczą sprawdzenie oddechu. Jeden uczeń jako poszkodowany leży na podłodze, drugi sprawdza oddech. Wykorzystuje do tego trzy zmysły: wzrok, czucie, słuch. Odchyla głowę do tyłu poszkodowanemu, nachyla się przy twarzy, próbuje wyczuć oddech, jednocześnie obserwując klatkę piersiową, czy się unosi? Liczy do dziesięciu obserwując oddech. Poszkodowany – nie oddycha.
• Nauczyciel podkreśla, że w zaistniałej sytuacji - nie stosujemy pozycji bocznej.
• Teraz należy zastąpić oddech takiej osoby i pracować za jej serce, czyli prowadzić resuscytację. Nauczyciel informuje uczniów, że dzisiejsze zajęcia maja na celu wyrobienie umiejętności stosowania resuscytacji krążeniowo – oddechowej.
Ćwiczenie na fantomie – nauczyciel pokazuje kolejne etapy resuscytacji (ułożenie poszkodowanego na plecach, udrożnienie dróg oddechowych poprzez odchylenie głowy do tyłu wraz z podtrzymaniem żuchwy, sprawia to, że powietrze może swobodnie docierać do płuc - jedna ręka spoczywająca na czole odchyla głowę do tyłu, a druga ręka podtrzymująca żuchwę zabezpiecza ją przed cofnięciem, rozpoczęcie uciśnięć ratowniczych klatki piersiowej na zmianę z wdechami ratowniczymi – 30 uciśnięć klatki, 2 wdechy ratownicze, resuscytacji nie przerywamy aż do czasu przyjazdu służb ratowniczych)
• Zajęcia praktyczne – uczniowie kolejno wykonują resuscytację na fantomie.
• Podsumowanie zajęć – można wykonać jakieś karty w ćwiczeniach.

UWAGI:
Do stworzenia scenariuszy wykorzystano materiały dydaktyczne programu „Ratujemy i uczymy ratować” udostępnione przez Fundację WOŚP.
Jeżeli nauczyciel chce otrzymać pakiet pomocy dydaktycznych – fantomy, zeszyty ćwiczeń dla uczniów oraz podręcznik dla nauczyciel to należy zgłosić szkołę/klasę do programu „Ratujemy i uczymy ratować” prowadzonego przez Fundację WOŚP.

autorka scenariuszy: mgr Beata Kulesza
nauczyciel mianowany
Szkoła Podstawowa w Białymstoku