To ma znaczenie w nauce czytania!

TO MA ZNACZENIE W NAUCE CZYTANIA!

SPRAWNOŚĆ ANALIZATORÓW – APARATU ARTYKULACYJNEGO I MANUALNEGO
- prawidłowa wymowa –
Zaburzona wymowa powoduje tworzenie się nieprawidłowych powiązań słuchowo- wzrokowych. Należy zadbać, aby dzieci przed przystąpieniem do nauki czytania wybrzmiewały wszystkie głoski w izolacji, w wyrazach i w mowie spontanicznej. Wczesne rozpoczęcie ćwiczeń ortofonicznych, na które składają się ćwiczenia oddechowe, fonetyczne - kształtujące słuch fonematyczny, usprawniające narządy mowy, artykulację, skutecznie zapobiega wadom wymowy.
- określona lateralizacja, wysoka sprawność ręki dominującej zarówno w zakresie szybkości, jak i precyzji ruchów
- funkcje motoryczne
Ćwiczenia ogólnej sprawności ruchowej:
•ćw. równowagi (po narysowanej linii na boisku lub po ławeczce, równoważni itp.),
•zabawy ruchowe zręcznościowe (toczenie piłeczek, rzucanie, celowanie)
•ćwiczenia i zabawy na placach zabaw, na materacach i innych przyrządach gimnastycznych.
Ćwiczenia sprawności manualnej:
•rozmachowe
- naśladowanie ruchów, które są potrzebne przy takich czynnościach jak: malowanie ścian, sufitu, zrywanie owoców, łapanie much oraz inne czynności wg pomysłu dorosłego,
- zamalowywanie farbami dużych płaszczyzn (kartony, szary papier) ruchami poziomymi i pionowymi,
- na dużym papierze rysowanie jednocześnie obiema rękoma dużych wzorów np motyl, dom, choinka, koło, serce
•manualne (motoryka mała czyli usprawnienie dłoni, palców, nadgarstka)
- zabawy z tasiemką, sznurkiem, sznurowadłem - przeplatanie przez otwory, sznurowanie butów, wiązanie supełków i rozplątywanie ich, nawlekanie koralików na sznurki, żyłki, itp.
- szycie po wyznaczonych liniach, punktach ( np., na papierze, kartonie, materiale),
- cięcie nożyczkami z uwzględnieniem stopniowania trudności (cięcie po linii prostej, po falistej, wycinanie form geometrycznych, wycinanie konkretnych obrazków),
- składanki papierowe (origami),
- stemplowanie dowolnym materiałem (pieczątkami, paluszkami, korkiem, watą... wg pomysłu dorosłego),
- tasowanie kart i ich układanie w dłoni lub gra np. w Piotrusia.
•graficzne (usprawniają drobne ruchy ręki ułożonej w pozycji jak przy pisaniu)
-układanie kompozycji z koralików wg podanego wzoru lub wg własnego pomysłu
- kolorowanie obrazków,
- kopiowanie obrazków przez kalkę,
- wypełnianie określonych konturów kolorem za pomocą kresek pionowych i poziomych lub ukośnych,
- rysowanie szlaczków literopodobnych w liniaturze zwiększonej lub na papierze zmywalnym, markerem na folii (wykorzystanie książeczek z serii „Bawię się i uczę”).
- dowolne rysowanie kredkami, ołówkiem, farbami, itp.

PRAWIDŁOWY POZIOM PERCEPCJI WZROKOWEJ ORAZ SŁUCHOWEJ
Analiza i synteza wzrokowa.
Proces analizy i syntezy wzrokowej rozwijamy poprzez:
•codzienną zabawę, zajęcia, prace samoobsługowe, np.: porządkowanie zabawek, materiałów przyrodniczych, określanie różnic i podobieństw między tymi przedmiotami.

•identyfikowanie i różnicowanie kształtów oraz ich położenia przestrzennego
•zabawy konstrukcyjne, układanki - dowolne i według wzoru, coraz bardziej złożone, komplikujące się
•łamigłówki,
•oglądanie i porównywanie ilustracji, historyjek obrazkowych, fotografii (pamięć wzrokowa)
Analiza i synteza słuchowa.
Proces analizy i syntezy słuchowej rozwijamy poprzez:
•powtarzanie treści wierszy, piosenek, dłuższych zdań i rozumienie poleceń
•wysłuchiwanie i rozróżnianie dźwięków dochodzących z otoczenia i ich lokalizację (szmery, kroki, stuknięcia itp.)
•różnicowanie i rozpoznawanie odgłosów przyrody, zwierząt, ludzi, potrząsanych przedmiotów ukrytych w pudełku– naśladowanie dźwięku, przyporządkowywanie obrazków
•rozpoznawanie dźwięków
•zabawy ruchowe ze śpiewem, klaskaniem, graniem na instrumentach
•Ćwiczenia słuchu fonemowego, analizy i syntezy słuchowej. Ćwiczenia te mogą być prowadzone z pomocami konkretno - werbalnymi ( obraz + nazwa + wyraz).
•Ćwiczenia prawidłowego przeprowadzenia syntezy głoskowej - dorosły mówi wyraz głosując, a dziecko odgaduje co powiedział, lub wskazuje odpowiedni obrazek. Np.
- k- o- t /kot/
- r- y- b- a /ryba/
- o- k- n- o /okno/
•Zabawa w kończenie wyrazów. Dorosły mówi początek wyrazu, a dziecko kończy.
Można posługiwać się obrazkami i wówczas dziecko znajduje wszystkie obrazki zaczynające się na daną sylabę. Np. ma......Ko....Ba.....Ta...... i inne
•Dobieranie par obrazków (wyrazów) zaczynających się daną głoską. Np. a jak...d jak...
k jak... m jak...
•Rozpoznawanie wszystkich głosek w wyrazach i układanie takiej ilości klocków ile jest głosek. Np. smok – 0000 (4),
mama – 0000(4)
oko – 000 (3)
lalka - 00000 (5)itp.

WŁAŚCIWA KOORDYNACJA WZROKOWO- SŁUCHOWO – RUCHOWA - umiejętność łączenia tego co widzi oko, z tym co wykonuje ręka. Dobrze rozwinięta pozwala na wykonywanie wielu codziennych czynności takich jak: pisanie, rysowanie, manipulowanie, ćwiczenia gimnastyczne oraz czynności z zakresu samoobsługi.

Ćwiczenia:
•podnoszenie ogólnej sprawności i koordynacji ciała (wszelkie zabawy ruchowe, zwłaszcza te koordynujące pracę wielu grup mięśni, np. gra w piłkę, jazda na rowerze, pływanie, ćwiczenia ze skakanką),
•ćwiczenia na równoważni,
•rzucanie do celu (piłeczek, kulek papierowych itp.),
•zabawy z piłką, z balonem, woreczkami – rzucanie, odbijanie, łapanie, podnoszenie,
•ubieranie się, rozbieranie,
•naśladowanie ruchów, mimiki innych osób (zabawa w „lustro”),
•gry i zabawy zręcznościowe,
•wykonywanie drobnych ruchów palcami: spacerowanie palcami po stole, naśladowanie gry na fortepianie jedną ręką i obiema rękami, odtwarzanie rytmu padającego deszczu,
•nawlekanie koralików, przewlekanie sznurków przez otworki w tekturkach (wyszywanki),
•wycinanie (cięcie papieru po narysowanej linii prostej, falistej, a następnie bez narysowanych linii; wycinanie prostych przedmiotów, figur geometrycznych)
•wydzieranki, wycinanki, wyklejanki,
•lepienie z plasteliny, modeliny, gliny, masy solnej,
•zabawy konstrukcyjne, budowanie z klocków, majsterkowanie,
•kreślenie linii, łuków, kół, szlaczków – w powietrzu, na papierze, tablicy, w piasku, na dywanie, po gęstej warstwie kleju (kredką, ołówkiem, kredą, palcem, pędzlem, pisakami, piórkiem, kłębkiem waty, patyczkiem, dłonią),
•rysowanie „leniwych ósemek” w powietrzu i na kartce
•rysowanie w powietrzu i na dużych powierzchniach, np. arkuszach szarego papieru (jedną ręką i oburącz, np. motyla, choinkę),
•zamalowywanie dużych powierzchni – pędzlem, dłonią, kredą, gąbką
•malowanie palcami,
•obrysowywanie szablonów figur,
•kopiowanie przez kalkę,
•rysowanie po śladzie liniowym, kropkowym,
•pogrubianie konturów rysunków,
•pisanie po śladzie,
•odwzorowywanie graficzne szlaczków, ornamentów, wzorów z pojedynczych elementów złożonych ze znaków (linie proste, faliste, kropki), figur geometrycznych czy symboli,
•zamalowywanie małych powierzchni, malowanie w obrębie konturów, kolorowanie obrazków,
•rysowanie linii wewnątrz labiryntów, także wodzenie palcem po liniach labiryntu,
•rysowanie pod dyktando, inaczej dyktando graficzne – na papierze kratkowym dziecko robi punkt i dalej rysuje pod dyktando, tj. wg poleceń dorosłego, np. dwie kratki w dół, trzy kratki w prawo, jedna w lewo,
•rysowanie linii poprzez łączenie punktów, np. dyktanda (krzyżówki) graficzne – łączenie punktów A1 i C3 itp.
•układanie kompozycji wg wzoru.
PROCESY POZNAWCZE - to podstawowe funkcje, które służą do poznania rzeczywistości, uzyskania orientacji w otoczeniu, przyswajania wiedzy o otaczającym świecie i przetwarzania uzyskanych informacji.
Ćwiczenia:
•dostarczenie informacji na temat rodziny, miejsca zamieszkania, wykonywanej pracy
•zaznajamianie z najbliższym otoczeniem, miastem, ulicą, na której mieszka dziecko, obiektami kulturowymi
•prowadzenie rozmów na różne tematy, zadawanie pytań problemowych, oczekiwanie rozwiniętych wypowiedzi
•czytanie dziecku książeczek, prowadzenie rozmów dotyczących ich treści, stosowanie pytań o postaci, fakty, sytuacje, sprawdzanie rozumienia tekstu
•rozwiązywanie zagadek
•prowadzenie zabaw w oparciu o zabawki dydaktyczne rozwijające myślenie
•zadawanie pytań co trzeba zrobić żeby... np. upiec ciasto, zrobić sobie kanapkę (dziecko ma wymienić następujące po sobie czynności)
•wykorzystywać układanki obrazkowe tworzące historyjkę
•prowadzenie zabaw uczących klasyfikacji, rozpoznawania podobieństw i różnic, tworzenia zbiorów.
PROCESY EMOCJONALNO-MOTYWACYJNE – nastawienie dziecka wobec konieczności pokonywania trudności.
ZDOLNOŚĆ KONCENTRACJI UWAGI PRZEZ DŁUŻSZY CZAS
•Gry zręcznościowe - wymagające sprytu, refleksu, szybkiego podejmowania decyzji
NP.TETRIS, DOBBLE, JENGA, STUDNIA JAKUBA, BIERKI, PCHEŁKI, SPEED CUPS
•Gry logiczne
NP. REBUSY, ANALOGIE, ANAGRAMY, SUDOKU, MEMORY
•Zabawowe
TYPU RAZ, DWA, TRZY BABA JAGA PATRZY, KRZESŁA

ODPOWIEDNIA POJEMNOŚĆ TZW. PAMIĘCI ŚWIEŻEJ
W PAMIĘCI KRÓTKOTRWAŁEJ ZACHODZĄ PROCESY MYŚLENIA, ANALIZOWANIA I WYCIĄGANIA WNIOSKÓW. STALE ZAWIADUJE ONA DUŻĄ ILOŚCIĄ INFORMACJI, ALE NIE MA WYSTARCZAJĄCEJ POJEMNOŚCI.
NALEŻY REGULARNIE POWTARZAĆ MATERIAŁ. KAŻDE POWTÓRZENIE TO WZMOCNIENIE UTRWALANIA I WYRAŹNY SYGNAŁ DLA MÓZGU, ŻE DANA INFORMACJA JEST WAŻNA. REGULARNE POWTÓRKI WPŁYWAJĄ NA TRWAŁOŚĆ ZAPAMIĘTANIA MATERIAŁU.
ZASADY POWTARZANIA:
1.Pierwsza powtórka 15 minutowa tego samego dnia do dwóch godzin po zakończeniu nauki i tuż przed zaśnięciem.
2.Druga powtórka 10 minutowa następnego dnia, najpóźniej po 24 godz.
3.Trzecia powtórka 5 minutowa po 2 dniach.
4.Kolejna 3 minutowa po tygodniu.
5.Utrwalająca powtórka 2 minutowa po miesiącu.

Bibliografia:
E.Kujawa, M.Kurzyna, Reedukacja dzieci z trudnościami w czytaniu metodą 18 struktur wyrazowych, WSiP, Warszawa 1996
J.Mickiewicz, Dysleksja rozwojowa podstawy diagnozy i terapii, Toruń 2011