Indywidualny program zajęć rewalidacyjnych dla dziecka z afazją i niepełnosprawnością ruchową w wieku przedszkolnym

Założenia:
Program dostosowany do indywidualnych potrzeb i możliwości dziecka, uwzględniający jego trudności rozwojowe:
• opóźniony rozwój mowy i afazja,
• zaburzenia emocjonalno-społeczne (pobudzenie, impulsywność, zachowania agresywne),
• słaba grafomotoryka,
• niepełnosprawność ruchowa,
• częściowa znajomość liter i cyfr (brak umiejętności czytania, początki działań matematycznych).
Zajęcia indywidualne, 2 razy w tygodniu (60 minut), w atmosferze bezpieczeństwa i akceptacji.
Cele główne programu:
1. Rozwój komunikacji językowej – wspieranie rozumienia i ekspresji mowy.
2. Stymulowanie funkcji percepcyjno-motorycznych (słuch, wzrok, ruch, koordynacja).
3. Wzmacnianie umiejętności grafomotorycznych i przygotowanie do pisania.
4. Usprawnianie motoryki dużej i małej przy uwzględnieniu niepełnosprawności ruchowej.
5. Rozwijanie gotowości do nauki czytania i pisania.
6. Wspomaganie rozwoju pojęć matematycznych w oparciu o konkret.
7. Doskonalenie koncentracji uwagi i samokontroli.
8. Redukowanie napięć emocjonalnych i zachowań agresywnych poprzez techniki wyciszające i zabawę ruchową.
9. Budowanie pozytywnej motywacji i poczucia własnej wartości.
Cele szczegółowe:
• Poszerzanie słownika czynnego i biernego.
• Ćwiczenie prostych struktur zdaniowych.
• Usprawnianie analizy i syntezy słuchowej (rozpoznawanie głosek, sylab, rymów).
• Ćwiczenia pamięci i spostrzegawczości wzrokowej.
• Doskonalenie motoryki małej (plastelina, nawlekanie, układanki).
• Nauka prawidłowego chwytu narzędzia pisarskiego.
• Ćwiczenia kreślenia prostych linii, szlaczków, literopodobnych znaków.
• Rozpoznawanie i układanie prostych wyrazów z liter.
• Utrwalanie cyfr 0–10, porównywanie zbiorów, proste dodawanie/odejmowanie na konkretach.
• Ćwiczenia orientacji w schemacie ciała i przestrzeni.
• Nauka rozpoznawania i kontrolowania emocji.
• Wdrażanie do stosowania zasad i norm w pracy indywidualnej.
• Doskonalenie koordynacji ruchów całego ciała (chodzenie, bieganie, rzuty, skoki).
• Ćwiczenie równowagi i orientacji w przestrzeni.
Metody i formy pracy:
• Elementy integracji sensorycznej (ćwiczenia równoważne, koordynacyjne).
• Ćwiczenia motoryki dużej w formie zabawy (tory przeszkód, chodzenie po linii).
• Elementy logopedii i terapii afazji.
• Ćwiczenia grafomotoryczne (H. Tymichowej).
• Ruch rozwijający W. Sherborne.
• Elementy Kinezjologii Edukacyjnej Dennisona.
• Ćwiczenia relaksacyjne i oddechowe.
• Metoda Dobrego Startu (rytm, ruch, obraz, słowo).
• Gry edukacyjne, zabawy tematyczne i konstrukcyjne.
• Formy: indywidualna.
Proponowane działania terapeutyczne:
Sfera językowa:
• Proste dialogi sytuacyjne (np. sklep, dom).
• Ćwiczenia w rozumieniu krótkich poleceń.
• Układanie historyjek obrazkowych i nazywanie czynności.
• Zabawy słowne (rymowanie, wyszukiwanie słów na daną głoskę).
• Wzbogacanie słownictwa tematycznego (zwierzęta, kolory, emocje).
Sfera wzrokowo-słuchowa:
• Dobieranie obrazków do słów.
• Wyszukiwanie różnic na obrazkach.
• Układanie sekwencji rytmicznych (klaskanie, klocki).
• Zabawy w rozpoznawanie dźwięków z otoczenia.
Sfera ruchowa i grafomotoryczna:
• Motoryka duża: chodzenie po linii, równoważnia, przechodzenie przez tunel, tory przeszkód w prostych konfiguracjach.
• Koordynacja: rzuty i chwyty piłki dużej i małej, przekładanie piłki z ręki do ręki, zabawy rytmiczne z klaskaniem.
• Motoryka mała: nawlekanie koralików, przelewanie wody kubeczkiem, przesypywanie ryżu/pestek, układanki wymagające precyzji.
• Terapia ręki: ćwiczenia usprawniające palce (masowanie, rozciąganie, zgniatanie piłeczki antystresowej).
• Grafomotoryka: rysowanie dużych kształtów na pionowej tablicy (łatwiejsze niż na kartce), stopniowe przechodzenie do mniejszych formatów.
Sfera poznawcza:
• Rozpoznawanie i układanie liter, sylab.
• Proste zadania matematyczne na konkretach (liczmany, patyczki).
• Segregowanie wg koloru, kształtu, wielkości.
• Nauka porządkowania dni tygodnia, pór roku.
Sfera emocjonalno-społeczna:
• Zajęcia relaksacyjne (muzyka, ćwiczenia oddechowe).
• Bajkoterapia (bajki terapeutyczne dot. złości, przyjaźni).
• Zabawy uczące czekania na swoją kolej.
• System nagród i pochwał – pozytywne wzmocnienia.

Współpraca z rodzicami:
• Stałe konsultacje nt. zachowania i postępów.
• Przekazywanie ćwiczeń i zabaw do domu.
• Wspólne ustalanie zasad postępowania w sytuacjach trudnych (agresja, frustracja).
• Kierowanie do logopedy, psychologa, SI – jeśli będzie taka potrzeba.

Ewaluacja:
• Analiza prac dziecka (porównanie początkowych i końcowych).
• Obserwacja postępów w mowie, zachowaniu, grafomotoryce.
• Informacje zwrotne od rodziców i nauczycieli.
• Sprawdzenie gotowości szkolnej po zakończeniu roku pracy.

Opracowała: Dominika Pryga