Ślimak, ślimak, pokaż rogi - poznajemy tajemnice małego wędrowca

Scenariusz zajęć przyrodniczych dla dzieci 4-5 letnich
Temat zajęć: „Ślimak, ślimak, pokaż rogi...” – poznajemy tajemnice małego wędrowca.
Tematyka tygodnia: Mieszkańcy łąki
Grupa wiekowa: 4-5 latki
1. Cele zajęć
• Cel ogólny:
◦ Budzenie zainteresowania światem przyrody poprzez bezpośrednią obserwację i zabawy badawcze.
◦ Zapoznanie dzieci z wyglądem, trybem życia i charakterystycznymi cechami ślimaka (w szczególności ślimaka winniczka).
◦ Doskonalenie motoryki małej i koordynacji wzrokowo-ruchowej.
• Cele szczegółowe (dziecko):
◦ Rozpoznaje i nazywa ślimaka wśród innych małych zwierząt ogrodowych.
◦ Wskazuje i nazywa podstawowe części ciała ślimaka (muszla, noga, czułki – „rogi”).
◦ Wie, do czego służy ślimakowi muszla (schronienie, dom).
◦ Potrafi naśladować powolny ruch ślimaka (rozwijanie koordynacji ruchowej).
◦ Chętnie uczestniczy w zabawie plastyczno-sensorycznej.
◦ Okazuje szacunek żywym stworzeniom i wie, że należy zachować ostrożność, by ich nie skrzywdzić.
2. Metody i formy pracy
• Metody według M. Kwiatkowskiej:
◦ Słowne: rozmowa kierowana, wiersz, objaśnienia.
◦ Oglądowe: pokaz ilustracji/zdjęć, obserwacja żywego okazu, naturalnych muszli.
◦ Czynne: zadania stawiane dzieciom, zabawy ruchowe, ekspresja plastyczna.
• Formy pracy: zbiorowa (z całą grupą), indywidualna.
3. Środki dydaktyczne
• Wiersz W. Chotomskiej „Ślimak”
• Duża ilustracja przedstawiająca ślimaka winniczka z wyraźnie zaznaczonymi częściami ciała.
• Puste muszle ślimaków (do dotykania przez dzieci).
• Żywy okaz ślimaka w słoiku z dziurkami.
• Tamburyn, bębenek.
• Płyta CD / odtwarzacz z relaksacyjną lub spokojną muzyką.
• Materiały plastyczne: kolorowa plastelina, podkładki, duże tekturowe szablony skorupy ślimaka dla każdego dziecka.

Przebieg zajęć:
1. Powitanie i zagadka:
Nauczyciel wita dzieci i zadaje zagadkę:
„Co to za domek, co na plecach nosi,
o nocleg w hotelu nikogo nie prosi?
Ma rogi, lecz nie grozi, powoli na spacer chodzi”. (Ślimak)
Rozmowa o tym, jak wygląda ślimak (muszla, rogi, noga).

2. Słuchanie wiersza „Ślimak” Wandy Chotomskiej i rozmowa na jego temat.
– Ślimak, ślimak, pokaż rogi, 
w twoim domku brak podłogi. 
Chodź ze mną. 
Myszka ma podłogę w norze, 
razem z nią zamieszkać możesz. 
– Ojej, jak tu ciemno! 

– Ślimak, ślimak, pokaż rogi, 
domek taki masz ubogi. 
Zamek ci z piasku postawię. 
– Wolę chodzić po trawie! 

– Ślimak, ślimak, pokaż rogi. 
bóbr cię prosi w swoje progi. 
Bóbr mieszkanie ma dobre. 
– Nie będę mieszkał z bobrem! 

– Ślimak, ślimak, rogi pokaż, 
na gałęzi skrzeczy sroka. 
Chcesz mieszkać w gnieździe ze sroką? 
– A na co mi tak wysoko? 

– Ślimak, ślimak pokaż rożki, 
chodź na grzędę do kokoszki. 
– Mam mieszkać w kurniku na grzędzie? 
Dziękuję, nic z tego nie będzie. 

– Ślimak, ślimak pokaż rożek, 
może mieszkać chcesz w oborze? 
– Nie chcę, jestem za mały. 
Krowy by mnie zdeptały. 

– Ślimak, ślimak, pokaż rogi, 
idzie bocian długonogi. 
Chcesz mieszkać razem z bocianem? 
– Dziękuję, wolę nie. 
Jeszcze mnie zje... 

U bociana mieszkać nie chcę, 
krowa mnie w oborze zdepce 
i na grzędzie spał nie będę, 
bo tam kury siedzą rzędem. 
Nie zamieszkam tam gdzie sroka, 
chociaż to niebrzydki lokal. 
Nie chcę mieszkać razem z bobrem, 
choć ma bóbr mieszkanie dobre. 
Nie chcę zamku, chociaż spory 
i nie dla mnie mysie nory. 
Wolę chodzić po tym świecie 
nosząc własny dom na grzbiecie. 
I co na to powiecie?

Rozmowa z dziećmi na temat wiersza. Omówienie jego treści; O kim jest? Jakie inne zwierzęta pojawiają się w wierszu? Gdzie i jak mieszkają?

3. Mali odkrywcy (Obserwacja):
Nauczyciel prezentuje dzieciom ilustrację ślimaka (lub żywy okaz w bezpiecznym pojemniku). Dzieci przyglądają się, jak ślimak się porusza.
Pytania pomocnicze: Czy ślimak biega szybko jak piesek? Co ma na plecach? Gdzie schowa się, gdy zacznie padać deszcz lub gdy się przestraszy? Co to są te „rogi” na głowie? (Nauczyciel wyjaśnia, że to czułki, na których końcach ślimak ma oczy).

4. Ślimak, ślimak, pokaż rogi...” - zabawa językowa i ruchowa.
Wspólne recytowanie rymowanki:
„Ślimak, ślimak, pokaż rogi,
dam ci sera na pierogi,
jak nie sera to kapusty,
od kapusty będziesz tłusty!”
Zabawa: Dzieci powtarzają rymowankę różnym tempem (bardzo szybko/wolno) oraz różnym głosem (szeptem/głośno).
Ćwiczenie ruchowe: Dzieci chodzą na czworakach z „muszlą” (np. poduszką) na plecach, a na hasło „pokaz rogi” zatrzymują się i robią rogi z palców.

5. Badanie muszli (Doświadczenie sensoryczne):
Nauczyciel pokazuje dzieciom puste muszle ślimaków. Dzieci dotykają ich, sprawdzają, czy są gładkie, czy chropowate, twarde czy miękkie. Próbują dostrzec kształt spirali na muszelce (kręte wzory).

6. Zabawa ruchowo-naśladowcza „Ślimak na spacerze”:
Dzieci zamieniają się w ślimaki. Kucają na dywanie. Na dźwięk tamburynu „ślimaki” bardzo powoli pełzają na czworakach po sali. Na mocne uderzenie w bębenek i hasło: „Uwaga, deszcz/niebezpieczeństwo!”, dzieci zwijają się w kulki (chowają głowy pod ramiona) – naśladują chowanie się do muszli. Zabawę powtarzamy 3-4 razy.

7. Praca plastyczno-manualna „Kolorowy domek ślimaka”:
Każde dziecko otrzymuje tekturowy szablon ślimaka (samo ciało i narysowany kontur muszli). Zadaniem dzieci jest rozwałkowanie plasteliny w długie wałeczki („wężyki”), a następnie zwinięcie ich na szablonie w kształt spirali, tworząc w ten sposób piękną, trójwymiarową muszlę ślimaka. Resztę szablonu dzieci mogą pokolorować kredkami.
Podczas pracy nauczyciel włącza w tle spokojną, cichą muzykę.

8. Podsumowanie i ewaluacja:
Nauczyciel dziękuje dzieciom za zajęcia i zadaje krótkie pytania utrwalające: Gdzie mieszka ślimak? Czy porusza się szybko, czy wolno? Czy wolno deptać ślimaki w ogrodzie?
Na koniec wspólnie przypominamy, że ślimaki to żywe stworzenia i jeśli spotkamy je na spacerze w ogrodzie, tylko je obserwujemy, nie robimy im krzywdy.