X Portal Edux.pl używa plików cookie. Korzystając z naszych stron wyrażasz zgodę na ich stosowanie zgodnie z ustawieniami swojej przeglądarki. Więcej informacji » tutaj «.

Numer publikacji: 724
Dział: Artykuły

Osobowość nauczyciela wychowania fizycznego

Wprowadzenie

Zagadnienie osobowości człowieka stanowiło od dawna przedmiot badań poszczególnych kierunków naukowych, z których każdy poszukiwał własnego określenia tego pojęcia, dokonanego z punktu widzenia własnej problematyki. Psychologia, pedagogika i socjologia uczyniły osobowość swym pojęciem konstytutywnym i jednym ze swych głównych problemów badawczych. Czym jest zatem osobowość? Jakie są jej wyznaczniki? Są to: skłonności, czyli swoiste tendencje dynamiczne, mówiące o tym, jakie dana jednostka przejawia zainteresowanie, czego pragnie, dokąd dąży, zdolności, które są zawsze zdolnościami do czegoś, do jakiegoś działania; temperament wyrażający się w tempie i rytmie procesów psychicznych jednostki; wreszcie charakter, przez który rozumie się cechy wyciskające piętno na wszystkim, co jednostka robi, jak też jej cechy wyrażające specyficzny indywidualny stosunek do świata i ludzi.
Wyraz nauczyciel z kolei oznacza osobę, która wykonuje zadanie nauczania i wychowania uczniów w szkole bądź w innej placówce oświatowej. Z łona wskazanych wyżej nauk wydzieliła się w początkach naszego stulecia specjalna subdyscyplina nosząca nazwę pedeutologii. Za swe podstawowe zadanie uznaje ona rozwijanie badań nad osobowością nauczyciela i wykonywanym przezeń zawodem. l
W mojej pracy, chciałbym poruszyć problem osobowości nauczyciela wychowania fizycznego, jego style oddziaływań wychowawczych i ich wpływ na efekty pracy.

1 .Ogólne pojęcie osobowości

Znaczenie terminu osobowości jest bardzo skomplikowane, ponieważ wśród naukowców nie ma jednakowego poglądu na ten temat. I tak istniały metafizyczne koncepcje osobowości, pojmujące ją jako duszę niezależną od ciała i wyjaśniające jej rozwój na podłożu pojęć religijnych. Inne poglądy wiązały głównie osobowość z wyznacznikami biologicznymi, zakładając, że czynniki wrodzone warunkują i kształtują osobowość jednostki. Poglądem przeciwstawnym stał się determinizm socjologiczny, który wskazywał na środowisko jako czynnik decydujący w procesie kształtowania się osobowości człowieka. Współczesna psychologia empiryczna rozpatruje osobowość w połączonym aspekcie strukturalno-funkcjonalnym, traktując jako jedną całość elementy psychiczne i fizyczne oraz uwzględniając szeroko zależność funkcjonowania tych zespołów elementów od aktualnej i historycznej rzeczywistości społecznej człowieka.
Przez ukształtowaną osobowość rozumie się na ogół zespół względnie stałych cech i mechanizmów wewnętrznych, odróżniających jedną jednostkę ludzką od drugiej zarówno w sensie fizycznym, jak i psychicznym. Takimi np. cechami jednostki ludzkiej są; budowa ciała, system nerwowy, układ krążenia, charakter, zainteresowania, wytworzone potrzeby, motywacje, poglądy, postawy, temperament, zdolności, inteligencja. Nie jest to jednak prosty zestaw właściwości człowieka. Osobowość jest to złożona struktura cech psychofizycznych, pozostających w charakterystycznej współzależności i wzajemnych związkach, warunkująca względną stałość i odrębność danej jednostki ludzkiej, regulująca jej zachowanie i przebieg procesów psychicznych, (T. Wujek)
Osobowość nie jest układem statycznym, lecz stanowi dynamiczno-funkcjonalną strukturę właściwości psychofizycznych człowieka. Kształtuje się ona w toku rozwoju społecznego jednostki. To znaczy, że człowiek podlega wpływom swego środowiska i sam na nie wywiera wpływ, a osobowość jego rozwija się w wyniku tego wzajemnego oddziaływania. Wczesny okres rozwoju osobowości jest okresem największej podatności na wpływy wychowawcze, bowiem w miarę rozwoju następuje ograniczenie podatności na wpływy zewnętrzne i wytwarzają się mechanizmy samoregulacyjne, które stanowią o specyficzności cech osobowości jednostki.
Wszelkie zabiegi wychowania podporządkowane są kształtowaniu ludzkiej osobowości i mają sens wtedy, gdy prowadzą do pożądanych zmian. Wg Muszyńskiego osobowością jednostki nazywamy posiadany przez nią system dyspozycji wyznaczający w sposób stały jej zachowania . Ich zestawienie ma charakter unikalny. Osobowość człowieka określa go także jako indywidualność. Ludzie przejawiają pożądane zachowania nie tylko wtedy, kiedy podawani są zabiegom wychowawczym. Utrwalić w jednostce formy zachowania tzn. ukształtować w niej samej i uruchomić wewnętrzne mechanizmy wyzwalające życiową aktywność.
Termin osobowości obejmuje pewne elementy pojęć różniących się między sobą. Ze szczególnym naciskiem akcentuje się różnice między osobowością a jednostką i indywidualnością. Chodzi o to, iż indywidualność
wydaje się czymś wrodzonym, wyznaczającym jednostce granice jej odrębności, zamykającym ją w pewnej izolacji czy przeciwstawieniu innym i światu. Osobowość zaś uzyskuje się w życiu, które jest otwarte ku innym, które rozwija się dzięki wspólnocie.
Gdy indywidualność się ma, osobowości trzeba się rozwija się w wyniku tego oddziaływania. Wczesny okres rozwoju osobowości jest okresem największej podatności na wpływy wychowawcze, bowiem w miarę rozwoju następuje ograniczenie podatności na wpływy zewnętrzne i wytwarzają się mechanizmy samoregulacyjne, które stanowią o specyficzności cech osobowych. W wielu koncepcjach filozoficznych uwydatniano znaczenie relacji "Ja i Ty" oraz "Ja i My"; tworzenie osobowości ma się dokonywać właśnie na drogach takich stosunków, a nie na drogach opozycyjnych "Ja i Oni" lub w uległości wobec tzw. anonimowego, masowego istnienia wyrażającego się charakterystycznym zwrotem „się"
Drugą dziedziną dopracowywania się osobowości jest społeczeństwo. Człowiek staje się dzięki społecznemu uczestnictwu. Osobowość rośnie na tej drodze samorealizacji. Szczególne znaczenie ma tu naród. Jednostka ludzka staje się osobowością dzięki uczestnictwu w kulturze narodowej i dzięki gotowości do życia ofiarnego dla narodu.
Trzecią dziedziną, w której jednostka tworzy swą osobowość, jest kultura, jako zespól ogólnoludzkich wartości. Człowiek- jak to często stwierdzano- rodzi się dwukrotnie: biologicznie i kulturalnie. Akceptacja wartości ma charakter tzw. interiolizacji. Oznacza ona, iż jednostka przyjmuje określone wartości jako własne, wzbogaca nimi swe życie duchowe, postępuje zgodnie z nimi, stara się je kontynuować i rozwijać. (Encyklopedia Pedagogiczna)
Twórca interpersonalnej teorii osobowości Z. Zaborowski proponuje następującą definicje:" Osobowość jest trwałym produktem doświadczeń poznawczych, emocjonalnych i motywacyjnych jednostki wyniesionych z konkretnych stosunków interpersonalnych w określonych grupach społecznych". Autor stwierdza dalej: "Zachowanie interpersonalne, których integralnymi składnikami są zachowania zorientowane na innych i na siebie,spełnia funkcję utrzymującą lub przywracającą równowagę w stosunkach międzyludzkich i podtrzymującą tożsamość jednostki". Omawianą teorię osobowości wykorzystano w badaniach nad osobowością nauczyciela. Pragnę ją omówić w dalszej części mojej pracy.
Na koniec chciałbym przytoczyć definicję osobowości wg Okonia, który stwierdzą, że osobowość danego człowieka to stopień jego zaawansowania w poznawaniu i wartościowaniu stosunków w panującym świetle, przede wszystkim w świetle społecznym, a zarazem w twórczym przekształcaniu tych stosunków. Spośród tych dwóch czynników, dotyczących subiektywnego stosunku do świata i obiektywnego udziału w jego przekształcaniu, role dominującą w rozwoju i manifestowaniu się osobowości.

2. Koncepcje osobowości nauczyciela-wychowawcy.

Na gruncie pedeutologii od samego jej zarania spotykamy się . z czterema koncepcjami nauczyciela-wychowawcy, a mianowicie:

1) z psychologiczną koncepcją osobowości wyzwalającej;
2) z socjologiczną koncepcją osobowości nauczy cielą jako czynnika postępu społecznego;
3) z koncepcją osobowości nauczyciela, misją którego miało być pośredniczenie między wartościami kultury a poznającym je młodym pokoleniem;

4) z koncepcją osobowości nauczyciela -bojownika, walczącego o sprawiedliwość społeczną i nie godzącego się z wyzyskiem w różnych jego formach.

Pionierami koncepcji pierwszej byli - Dawid i Kerschensteiner. Wśród ważnych przymiotów jakie powinny cechować nauczyciela-wychowawcę Dawid wyróżnił miłość duszy ludzkiej, która powinna stanowić esencję nauczycielskiego powołania. Również Kerschensteiner uznawał za jego istotę dążność do poświęcenia życia działalności wychowawczej, czyli tzn. miłość pedagogiczną.
Koncepcja socjologiczna żywot swój wiodła od A. Comte\'ą, E.Durkheima i J. Deweya. Pod wpływem Comte\'a zaczęto mówić o społecznym charakterze wychowania. Durkheim określił wychowanie jako metodyczne uspołecznianie młodego pokolenia, natomiast Dewey usiłował uczynić ze szkoły naturalną jednostkę społeczną.
Koncepcja trzecia wyrosła na gruncie pedagogiki kultury. W ślad za wyróżnionymi rodzajami znaków duchowych, w jakich mógł się wyrażać stosunek jednostki do wartości kulturowych, Spranger wyróżnił sześć typów osobowości ludzkich: teoretyczny, estetyczny, ekonomiczny, religijny, społeczny i polityczny. Sam Spranger, a za nim także inni autorzy charakteryzowali analogiczne typy osobowościowe nauczycieli, skłaniając się na ogół do poglądu, iż prawdziwym wychowawcą może być nauczyciel o przewadze nastawień społecznych.
Czwarta z wymienionych koncepcji osobowości nauczycielskiej preferowała szczególnie cel, za który uznawała społeczne i światopoglądowe wyzwolenie człowieka. Jej czołowy w Polsce przedstawiciel S. Spasowski pisał, iż nauczyciel powinien budzić i podsycać śmiałość i rewolucyjność myśli młodzieży, kierując jej wzrok ku przyszłości, wskazując na potrzebę budowania nowego i lepszego życia.

3.Wpływ wychowawczy osobowości nauczyciela.

W czasach nowych i najnowszych problem nauczyciela -w miarę rozwoju oświaty - staje się coraz bardziej naturalny. Nauczyciel pracując w swym zawodzie stara się przekształcić w pewien sposób swych wychowanków, a mianowicie stara się wzbogacić ich wiedzę, zaszczepić w nich pewne poglądy, rozwinąć ich zdolności, rozbudzić pewne zamiłowania i zainteresowania, rozwinąć w nich pewne zalety charakteru, zwalczyć pewne wady itd., krótko mówiąc, zmienić ich osobowość w pewien, z góry określony sposób. Jeśli jego zamierzenia prowadzą do pozytywnych rezultatów i jeśli w wychowankach występują istotne zamierzone zmiany, mówimy o nim, że jest dobrym nauczycielem, i że ma silny wpływ wychowawczy. Przez wpływ wychowawczy nauczyciela rozumiemy zatem wywoływanie zamierzonych zmian osobowości wychowanków.
Wpływ wychowawczy, to jest kształtowanie osobowości wychowanka, wymaga wielu starań i wysiłków, do których skłonić mogą jedynie miłość ludzi
i skłonność do oddziaływania społecznego. Poza tymi dwoma dyspozycjami nie ma innych motywów, które by mogły przez długi czas stanowić dostateczną siłę popędową, wywołującą odpowiednie działanie. Bez systematycznej i wytężonej pracy nie można mówić o skutecznym wywieraniu zamierzonego wpływu wychowawczego.
Jednakże staranie i praca bez odpowiedniej zdolności nie dadzą pożądanych wyników; dopiero gdy połączy się z nimi zdolność sugestywna, powstaje zespół cech, który w łączności z niezbędnymi dyspozycjami niespecyficznymi charakteryzuje osobowość prawdziwego nauczyciela i gwarantuje wywieranie wpływu wychowawczego. Wymienione tu właściwości musi posiadać każdy nauczyciel, choćby w słabym stopniu, gdyż bez nich rezultat jego pracy będzie zawsze ujemny, wysoki zaś ich stopień pozwoli danemu nauczycielowi stać się wybitnym wychowawcą. Nie ma wątpliwości, że niektórzy nauczyciele mają silny wpływ wychowawczy, inni zaś tego wpływu nie mają i przechodzą w życiu wychowanka jakby nie za uważeni, a w każdym razie bez większego znaczenia. Istnieje jeszcze wpływ nauczyciela niezamierzony i niekontrolowany, z którego sam nauczyciel zwykle sobie sprawy nie zdaje. Cała osobowość nauczyciela, ujawniająca się w jego zachowaniu się, w mowie, w całej jego postaci, stanowi przykład i wzór dla uczniów.

4.Style oddziaływania wychowawczego nauczyciela wychowania fizycznego.

Definiując styl oddziaływania wychowawczego nauczyciela można powiedzieć, iż są to " stałe i charakterystyczne dla określonego wychowawcy metody(sposoby) postępowania w ramach zachowań kierowniczych.
Pierwsze badania nad stylami oddziaływań wychowawczych prowadzili R.K. Wbite i R. Lippitt, im też przypisuje się wprowadzenie tego pojęcia do nauki. Wyróżnili trzy style oddziaływań, a mianowicie styl demokratyczny, autokratyczny i tzw. styl wolnej ręki. Dzisiaj wychodzi się z założenia, że w praktyce nie występują style "czyste " , co oznacza, że zachowania wychowawców układają się zwykle na pewnym continuum między zachowaniem autokratycznym i demokratycznym.
Pomija się styl liberalny, ponieważ brak w nim elementów oddziaływania lub są one znikome.
O stylu oddziaływania wychowawczego nauczycieli można mówić dopiero wtedy, gdy się ustali, jakiego typu zachowania będzie się brać pod uwagę przy określaniu tego stylu. W literaturze przedmiotu występuje wielość podziałów, zestawów i kategorii zachowań. Każdy autor przyjmuje za punkt wyjścia określony model teoretyczny, który stanowi podstawę do interpretacji wyników badań. NA. Flanders sprowadził całokształt zachowań nauczycieli do dziesięciu kategorii. A. Janowski, w swej pracy na temat stylów oddziaływaniawychowawczego wyróżnia cztery kategorie zachowań, które określają styl oddziaływania: sposób wyrażania sankcji, sposób traktowania norm i opinii
w zespole uczniowskim, sposób podejmowania decyzji dotyczących działań zespołu, sposób odnoszenia się do uczniów w zespole.
Styl oddziaływania wychowawczego w szkole to bardzo ważny czynnik determinujący naukę szkolną i jej efekty. Potwierdzają tę opinię wyniki badań. Przeprowadzone badania nad tzw. "produktywnością stylów" ujawniły większą wydajność kierowania demokratycznego, ale są też prace, które mówią, że w sytuacjach zagrożenia kierowanie autokratyczne jest bardziej efektywne.
Z eksperymentu przeprowadzonego przez Whita i Lippitta wynika,że ilość wykonanej pracy w grupach kierowanych demokratycznie była mniejsza niż w grupach kierowanych autokratycznie, ale lepsza za to była ich jakość, a wykonane produkty były bardziej oryginalne.
Metody dydaktyczne, które aktywizują myślenie uczniów, akcentują samodzielność pracy ucznia, respektują jego inicjatywę i innowację, zdecydowanie polepszają wyniki nauczania i wychowania. Takie właśnie metody pracy charakteryzują oddziaływanie demokratyczne.
Wielu autorów stwierdza że dzieci przedszkolne i uczniowie klas niższych powinni być kierowani autokratycznie, lecz wykazują, że musi to być złagodzona forma tych oddziaływań, czyli tzw. autokratyzm życzliwy. Jest to zapewne uwarunkowane społeczną niedojrzałością dzieci w tym wieku. Dzieci młodsze wymagają więcej dyrektyw płynących z zewnątrz, od nauczyciela. Nie posiadają one jeszcze umiejętności samokontroli swojego postępowania. Demokratyczny styl kierowania, zdaniem Janowskiego, jest w pełni skuteczny dopiero w starszych klasach. Z zagadnieniem stylów oddziaływania wychowawczego łączy się problem skuteczności nagród i kar. Wielu uważa, że wartość kary jest znacznie mniejsza od wartości nagrody. W związku z tym style oddziaływania z dominacją nagradzania nad karaniem są bardziej skuteczne.
Innym zagadnieniem jest tzw. "ciepło emocjonalne" emitowane przez wychowawców w kontaktach z uczniem. Mówi się o wpływie życzliwych i negatywnych uczuć wobec ucznia. Do zachowań nauczyciela ocenianych jako życzliwe bądź wrogie zalicza się tzw. komunikaty niewerbalne, jak uśmiech, przyjazny gest itp. Według- niektórych autorów, takie zachowania, jak oschłość, brak wyrozumiałość, nadmierna surowość, mająca na celu wywołanie strachu wśród uczniów obniżają wyniki nauczania.
W literaturze dotyczącej tego przedmiotu zwraca się uwagę na niekorzystny wpływ na osiągnięcia szkolne uczniów zdolnych metod nacisku, przymusu, kładzenia zbyt dużego nacisku na ocenianie, wyznaczanie zbyt trudnych zadań dla ucznia, odbieranie uczniom możliwości wykorzystania swej wiedzy i umiejętności. Warto byłoby, aby nauczyciele wychowania fizycznego wyciągnęli z tych uwag odpowiednie wnioski w stosunku do swojego postępowania.
Reasumując powyższe rozważania i wyniki badań na ten temat można stwierdzić, iż oddziaływania wychowawcze typu demokratycznego dają lepsze efekty w pracy z młodzieżą, a szczególnie z młodzieżą uzdolnioną.
Chciałbym zaprezentować cechy charakteryzujące nauczycieli reprezentujących różne style oddziaływań wychowawczych:

I. STYL DEMOKRATYCZNY:

1. Nauczyciel unika stosowania rozkazów i zakazów, o ile nie jest to niezbędne w określonej sytuacji pedagogicznej.
2. Jeśli wydaje polecenia swoim uczniom, to stara się uzasadnić, dla czego uważa wykonanie tego polecenia za pożądane.
3. Chętnie udziela pochwały ucznia którzy na tą pochwałę zasłużyli.
4. Ma zawsze czas dla swoich uczniów, jeśli zwracają się oni do niego o pomoc lub o dłuższą rozmowę.
5. W sytuacjach stresujących, np. w czasie sprawdzianów na oceny, gdy każdy uczeń jest zdenerwowany, stara się wytworzyć atmosferę spokoju.
6. Okazuje szczere zatroskanie, jeśli uczeń ma jakieś kłopoty i trudności stara się mu pomóc.
7. Jeśli ucznia spotkało jakieś niepowodzenie stara się mu dodać odwagi.
8. Jeśli poglądy i opinie uczniów nie są zgodne z poglądami i opiniami nauczyciela, to w takim przypadku stara się przedyskutować z uczniami problem, aby uzgodnić poglądy.
9. Jeśli uczniowie podsuwają nauczycielowi pewne swoje pomysły, które chcieliby realizować w szkole, to nauczyciel z uwagą je analizuje i popiera jeśli są ciekawe i wartościowe.
10. Nauczyciel często pozostawia uczniom wiele swobody w działaniu.
11. Nauczyciel gotów jest zmienić swoje zdanie, jeśli uczniowie przekonali go że to oni mają rację w danym przypadku.
12. Nauczyciel pozwala uczniom na wyrażanie poglądów i opinii niezgodnych z jego poglądami.
13. Podejmując jakąś decyzję dotyczącą uczniów bierze pod uwagę ich życzenia i chęci.
14. Nagradza uczniów za dobre przygotowanie się do lekcji, właściwe wykonanie zadań, dobrą postawę społeczną itp.
15. Z uczniami rozmawia na ogół ciepło i serdecznie.
16. Zachęca do samodzielności i przejawiania inicjatywy w podejmowaniu decyzji i w działaniu.

II. STYL AUTOKRATYCZNY:

Cechy nauczyciela charakteryzującego się autokratycznym stylem oddziaływania wychowawczego:

1. Nauczyciel często karze uczniów głównie za złe zachowanie na lekcji, nieposłuszeństwo wobec nauczyciela, nieodpowiedni ubiór itp.
2. Karze uczniów bez dania im możliwości usprawiedliwienia się.
3. Karze uczniów stosując kary cielesne, wyrzucanie ucznia z boiska lub sali gimnastycznej, stawianie ocen niedostatecznych, ośmieszanie przed klasą, używanie obraźliwych określeń, udzielanie nagany itp.
4. Uprzedza się, jest nastawiony do niektórych uczniów wrogo i niechętnie.
5. Nie poświęca większej uwagi pojedynczym uczniom dopóki d nie zakłócą mu spokoju i nie sprawią kłopotu.
6. Uważa, że wszystko wie najlepiej i w związku z tym uczniowie powinni słuchać go bez sprzeciwu.
7. Jest mało zaangażowany w sprawy uczniowskie.
8. Wychodzi z założenia, że jego jedynym obowiązkiem jest prowadzenie zajęć.
9. Często stara się wytworzyć na lekcji atmosferę zagrożenia i lęku, ponieważ uważa, że w ten sposób łatwiej mu będzie utrzymać w klasie dyscyplinę.
10. Uważa, że podejmowanie decyzji w sprawach przedmiotu, który prowadzi, należy tylko do niego i w związku z tym nie popiera podejmowania decyzji wspólnie z uczniami.
11. Stara się kontrolować całe postępowanie uczniów, ograniczając w ten sposób ich inicjatywę.
12. Jeśli uczniowie są innego zdania niż nauczyciel, to są zmuszeni do uznania jego poglądów.
13. Uważa, że uczeń nie ma prawa odzywać się bez pytania.
14. Stawia uczniom zbyt wygórowane wymagania, dotyczące posłuszeństwa na zajęciach, wykonywania nałożonych obowiązków, wykonania ćwiczeń, szacunku dla nauczyciela.
15. W rozmowach z uczniami jest często złośliwy i ironiczny.
16. Nie liczy się w swoich wymaganiach z możliwościami, zainteresowaniami i życzeniami uczniów.
17. Stawia sprawę jasno, że tylko on(ona) rządzi w szkole lub w klasie.
18. Lubi komenderować uczniami nawet w bardzo prostych sytuacjach.
19. Żąda od uczniów natychmiastowego i bezwzględnego podporządkowania się jego decyzjom.
20. Utrzymuje porządek na zajęciach przede wszystkim przez różne zakazy i nakazy.
Podsumowując wpływ stylów demokratycznego i autokratycznego chciałbym zaznaczyć,że w praktyce występuje złagodzona forma tych oddziaływań, czyli tzw. styl pośredni-liberalny.

5. Interpersonalna teoria osobowości nauczyciela wychowania fizycznego.

Przyjmując, że efektywność pracy nauczyciela wychowania fizycznego w znacznym stopniu zależy od jego postawy wobec uczniów, poddano analizie czynności lekcyjne nauczycieli i ich interakcje z uczniami, wiążąc je z typem ich osobowości widzianej w świetle interpersonalnej teorii osobowości,
Twórca tej teorii Zbigniew Zaborowski proponuje następującą definicje; "Osobowość jest trwałym produktem doświadczeń poznawczych, emocjonalnych i motywacyjnych jednostki wyniesionych konkretnych stosunków interpersonalnych w określonych grupach społecznych". Autor przyjmuje, że "...u ludzi występują cztery istotne programy regulujące utrzymanie równowagi interpersonalnej i tożsamości (integralności):

a) program pomocy, życzliwości, opieki nad innymi;
b) program wymienny, brania i dawania w warunkach otrzymywania ekwiwalentnych świadczeń ze strony otoczenia;
c) program dominacji, agresji, ekspansji;
d) program utrzymania lub zwiększania własnego bezpieczeństwa, redukowania lęku, uzyskiwania uczuć pozytywnych i miłości do otoczenia.

Na podstawie tych programów Zaborowski wyróżnił cztery typy osobowości; podnoszącą, obniżającą, wymienną i neurotyczną.
W omawianych badaniach przyjęto teorię Mieczysława Lejmana, który na podstawie teorii Zaborowskiego, wyróżnił trzy typy osobowości interpersonalnej: podnoszącą, wymienną i obniżająca. Celem badań było określenie typu osobowości nauczycieli wychowania fizycznego w powiązaniu z ich zachowaniami lekcyjnymi oraz interakcji dydaktycznych (nauczyciel-uczeń) przy zastosowaniu metod obserwacji, kwestionariusza oraz Inwentarza Osobowości. Badania zostały przeprowadzone przez W. Srokosza i Z. Mazura z Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie.
Analiza zachowań lekcyjnych nauczycieli pozwala stwierdzić,że dominującym typem jest osobowość podnosząca. Najbardziej właściwy klimat lekcji wytwarzają nauczyciele o tej właśnie osobowości. Rozkład szczegółowych czynności lekcyjnych, jak i zgrupowanych, pokazuje, iż nie ma tu ostrych różnic między postępowaniem nauczycieli podnoszących, wymiennych i obniżających. Rozkład relacji stosunków nauczyciel-uczniowie także wykazuje powiązanie z typem osobowości. W większości przypadków dominowały relacje obojętne. W lekcjach kobiet więcej jest relacji stymulowanych, a w lekcjach mężczyzn relacji obojętnych. Fakt ten nie napawa optymizmem w kontekście znanego stwierdzenia pedeutologów, że w większym stopniu wychowuje się przez to kim się jest, niż przez to, co się wie potrafi.
Badania wykazały powiązania między typem osobowości nauczyciela a jego zachowaniami lekcyjnymi. Stwierdzono, że w obserwowanych lekcjach dominowały interakcje o charakterze rzeczowym i obojętnym, a nauczanie dominowało nad wychowaniem.

O nas | Reklama | Kontakt
Redakcja serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treść publikacji, ogłoszeń oraz reklam.
Copyright © 2002-2017 Edux.pl
| Polityka prywatności | Wszystkie prawa zastrzeżone.
Prawa autorskie do publikacji posiadają autorzy tekstów.