X Portal Edux.pl używa plików cookie. Korzystając z naszych stron wyrażasz zgodę na ich stosowanie zgodnie z ustawieniami swojej przeglądarki. Więcej informacji » tutaj «.

Numer publikacji: 27331
Dział: Artykuły

Dlaczego warto czytać dzieciom? Referat

„Bajka uczy,
bajka w pamięci pozostanie;
z pamięci przejdzie do serca,
z serca w życie praktyczne i wyda owoc-
owoc pożytyczny.“
Stanisław Jachowicz

Dlaczego warto czytać naszym dzieciom?

Wprowadzenie dziecka w świat dorosłych tak, aby odnalazło w nim swoje miejsce
i nauczyło się prawidłowo funkcjonować, jest bardzo złożonym procesem. Współczesne czasy są trudne i nieprzyjazne dla młodego człowieka- pełne pośpiechu, stresu i nerwowości. Rodzice, zajęci pracą i codziennymi obowiązkami zazwyczaj niewiele mają czasu dla swojej pociechy, starając się to wynagrodzić przez zapewnienie dostępu do komputera i innych elektronicznych gadżetów. Nadmiar mediów, zamiast pomagać – rozprasza, powodując, że coraz więcej dzieci ma problemy emocjonalne i coraz słabiej zna język. Maluch, który ma ograniczony zakres słownictwa, nie będzie chciał czytać, zwłaszcza, gdy w zasięgu jego ręki jest pilot telewizora lub komputer. W efekcie, możemy się spodziewać trudności od pierwszych dni szkoły i być może także w dorosłym życiu.
Naukowcy zgodnie stwierdzają, że istotna poprawa kompetencji językowych jest możliwa tylko dzięki codziennemu i regularnemu obcowaniu z książką. Od najmłodszych lat powinniśmy wspólnie czytać bajki, baśnie i opowiadania, dopasowane oczywiście do wieku naszych małych czytelników. Taka forma mądrego kontaktu z dzieckiem przynosi wszystkim same korzyści. Oto niektóre z nich:

- Głośne czytanie rozwija język, pamięć i wyobraźnię:

Dzieci uczą się języka, słownictwa i struktur gramatycznych przez słuchanie naszej mowy. Słuchanie czytanej przez nas literatury dziecięcej, zapewnia im dostęp do nieznanego świata pojęć i słów. Dziecko słuchając bogatego i pięknego języka powoli uczy się go rozumieć (znajomość bierna) a następnie używać (czynne opanowanie słownictwa). Głośne czytanie spełnia, więc ważną rolę w kształtowaniu mowy naszego podopiecznego; nie tylko wzbogaca jego język, ale także uczy prawidłowego formułowania myśli, budowy zdań zgodnie z zasadami gramatyki. Poprzez właściwy dobór czytanych książek, możemy odpowiednio dopasować zakres słownictwa do wieku dziecka, tak, aby nie czuło się ono zagubione. Maluchy, którym się dużo czyta chętnie rozmawiają na tematy poruszane w bajkach czy opowiadaniach. Potrafią nazywać uczucia, postawy i zachowania bohaterów. Ich wypowiedzi stają się dłuższe i barwne. Uczą się też podzielności uwagi oraz potrafią skupić się przez dłuższy czas.
Kiedy czytamy bajkę lub baśń umysł dziecka zostaje „przeniesiony” do nowego fantastycznego świata, który rządzi się swoimi prawami, w którym nieważne są realistyczne zależności czy prawdopodobieństwo. Bajka czy baśń to królestwo magii. Dziecko, z racji wyjątkowej siły wyobraźni, łatwo się im poddaje. To dzięki magii pojawiają się mówiące zwierzęta i rośliny, podziemne skarby, nadzwyczajni pomocnicy, cudowne amulety chroniące przed siłą zła, magiczne przedmioty. W wyobraźni dziecka wszystko jest możliwe; widzi piękne, zdumiewające krajobrazy, kolory, słyszy tajemnicze odgłosy, czuje ciekawe zapachy oraz przeżywa wielkie emocje bohaterów. Ten wspaniały świat jest podporządkowany tylko jego wyobraźni, równoważy i kompensuje różne sfery rozwoju, skupia go na treści, uczy słuchania i patrzenia a przez zastosowanie wielości środków artystycznych wprowadza go w świat sztuki.
Obrazy i uczucia z wysłuchanej książki nie znikają po jej zamknięciu. Dziecko, przypomina sobie jej treść i fabułę, przeżywając ją ponownie, lecz nie tak samo. Wyobraźnia, bowiem ma możliwość zmiany losów bohaterów, ich zachowania, „spróbowania” nieco innego zakończenia, takiego, które bardziej mu odpowiada. Maluch ma także sposobność wcielenia się w każdą postać z zapamiętanej bajki czy baśni, zobaczenia świata jej oczami, przeżycia emocji, których postać ta doświadcza. Takie zachowanie wymaga pilnego śledzenia treści lektury podczas czytania, zapamiętania fabuły, dialogów bohaterów- jednym słowem- jest świetnym treningiem pamięci naszego podopiecznego.

- Głośne czytanie zapewnia prawidłowy rozwój emocjonalny dziecka:

Codzienne głośne czytanie naszemu dziecku, wpływa doskonale na jego rozwój emocjonalny; dziecko czuje się ważne i kochane, gdyż spędzamy z nim czas. Buduje w sobie mocne poczucie własnej wartości- wewnętrzną siłę i wiarę, która ma olbrzymi wpływ, na jakość dalszego życia.
Świat bajek i baśni to rodzaj literatury wyobrażeniowej, która świetnie dopasowana jest do rozwoju emocjonalnego dzieci, ponieważ spotykamy tu motywy, które są im bliskie; uczucia rodzinne, miłość do rodziców i dziadków, różny stosunek do rodzeństwa. Wszystko to dzieje się w atmosferze cudowności, ciepła, magii i fantazji, w którym dziecko doskonale się czuje. Mały słuchacz ma możliwość poznania i nazywania nowych, czasami nieznanych mu emocji; radości, zachwytu, fascynacji, lęku, złości i rozczarowania. Wchodząc w świat książki, dziecko przeżywa najrozmaitsze uczucia związane z losami postaci, dzięki czemu poszerza się skala jego wewnętrznych przeżyć. Nasz podopieczny uczy się szacunku dla czyjegoś nieszczęścia i bólu, dzieli smutek i radość wraz ze swoimi bohaterami. Co chyba najważniejsze, baśnie i bajki pokazują problemy życia lub świata dorosłych w sposób uproszczony. Pojawiają się też prawdziwe problemy takie jak śmierć (Dziewczynka z zapałkami) lub porzucenie (Jaś i Małgosia). Dzięki bajkom dziecko spotyka się z nimi w bezpiecznych warunkach- u boku rodzica. Co więcej, literatura dziecięca pozwala także bez lęku spojrzeć na swoje własne problemy i pokazuje sposoby poradzenia sobie samemu w trudnych sytuacjach- jednym słowem daje nadzieję na wyjście obronną ręką z każdej sytuacji!
Dziecięca literatura ma też znaczenie terapeutyczne; poprzez odpowiednio dobraną lekturę, możemy wpłynąć na pobudzenie lub uspokojenie emocji dziecka, poradzenia sobie z trudną sytuacją życiową. Uczucia wywołane przez książkę, pobudzają także aktywność poznawczą, stają się bodźcem do stawiania pytań i dążeń do ich rozstrzygnięcia. W sposób naturalny i spontaniczny może dać nam to szansę na wspólną rozmowę, wyjaśnienie zawiłości życia codziennego i jego problemów.

- Głośne czytanie uczy wartości moralnych i pomaga w wychowaniu,

W bajkach i baśniach dziecko znajduje uproszczony świat wartości; jednoznaczny podział na dobro i zło, sprawiedliwe i niesprawiedliwe. Tutaj ceni się dobroć, pracowitość, odwagę a potępia chciwość, skąpstwo, lenistwo i tchórzostwo. Problemy dobra i zła są tu przedstawione w zrozumiały dla niego sposób. Oceniając postawy bohaterów – maluch uczy się wartościowania. Widzi, że zło zostaje ostatecznie ukarane, a dobro wynagrodzone. Poza tym, co bardzo jest dla dziecka ważne, często osoba mała i słaba wygrywa z dużo większą i silniejszą – to budzi w dziecku nadzieję i zachęca do walki z przeciwnościami losu. Rzeczywistość kreowana w literaturze dziecięcej jest ściśle związana z myśleniem dziecka, dzięki temu łatwiej mu zrozumieć reguły rządzące światem. Identyfikując się z postaciami bohaterów, młody czytelnik ocenia ich postępowanie, usiłuje zrozumieć, czy jest ono słuszne, czy nie-zastanawia się, jak same postąpiłby w podobnym przypadku. To pomaga w zdobyciu umiejętności oceny własnego postępowania, sprawdzenia czy jest ono właściwe, czy nie.
Wybierając książki do poczytania, powinniśmy starać się przedstawić dziecku wiele różnych tematów powiązanych z ich życiem i kłopotami. Dziecko samo wyszuka odpowiednie dla siebie wzory, postawy, odnajdzie analogie ze swoimi problemami a dzięki temu przezwycięży swój strach ucząc się stawiać mu czoło. Musimy też zadbać o to, aby dać dziecku czas na przemyślenia i refleksję!

- Głośne czytanie zapobiega uzależnieniu od telewizji i komputera:

W wielu domach życie rodzinne skupia się wokół telewizora. Tu się je posiłki i rozmawia. Tu się też załatwia większość rodzinnych spraw i tu także bawią się dzieci. Przeprowadzone w roku 2010 badania wykazały, że dzieci średnio spędzają ok. 4 godzin dziennie przed ekranem telewizora lub komputera. Oglądają one programy, które zawierają szybkie zmiany wizualne, co prowadzi do ich znacznego skrócenia czasu koncentracji. Po wyłączeniu telewizora dzieci nadal oczekują na częste i zmienne bodźce wizualne. Brak tych zmienności, np. podczas czytania książki powoduje u dzieci niepokój oraz szybkie znudzenie.
Telewizja promuje także bierność, brak krytycznego czy twórczego myślenia; wszystko jest tu pokazane, powiedziane i wytłumaczone. Widzowie nie mają wpływu na krytyczną analizę treści telewizyjnych, języka oraz jakości programów. Podobnie jest z komputerem. Jak łatwo przewidzieć odbija się to w sposób znaczący na obniżenie wyników w nauce, nieumiejętności samodzielnego myślenia, obniżenia umiejętności społecznych oraz po prostu uzależnienia od mediów.
Głośne czytanie jest mądrą alternatywą, gdyż umożliwia dzieciom powolny, dostosowany do ich tempa rozwoju dostęp do informacji. Maluchy mają czas, aby się zastanowić nad usłyszanym zdaniem, wyobrazić go sobie, a w wypadku niezrozumienia wyrazu lub treści, poprosić czytającego o wytłumaczenie. Głośne czytanie znacząco zwiększa czas koncentracji dziecka oraz zmusza do twórczego myślenia.

- Głośne czytanie buduje mocną więź między dorosłym i dzieckiem,

Pierwszą i chyba najważniejszą zaletą wspólnego czytania jest budowanie mocnej więzi pomiędzy rodzicem i dzieckiem. Jest ona jedną z najważniejszych potrzeb rozwojowych malucha, warunkiem, by mogło wyrosnąć na zdrowego emocjonalnie i dojrzałego człowieka. Rodzice, którzy nie znajdują czasu na wspólne czytanie, nieświadomie narażają całą jego przyszłość. Brak więzi z rodzicami w dzieciństwie jest niemal gwarancją ogromnych życiowych problemów. Mocna i zdrowa relacja z nimi daje na całe życie silny fundament oraz osłonę przed złymi wpływami, na które dziecko będzie odporniejsze, mając pewność rodzicielskiej miłości i czerpiąc z bogatych zasobów własnego intelektu i wiedzy zdobytych dzięki czytaniu.
Przeprowadzone ostatnio badania oraz rozmowy z uczniami szkół średnich potwierdzają jak istotne było dla nich wspólne czytanie z mamą czy tatą. Niemal wszyscy deklarowali, że było przez nich bardzo lubiane. Pozostały im miłe wspomnienia, więź emocjonalna oraz pozytywne uczucia: miłość, bliskość oraz poczucie bezpieczeństwa wynikające ze szczególnego klimatu wieczornego czytania: ciszy, spokoju, skupienia. Czytane historie stymulowały także marzenia oraz miłe myśli przed zaśnięciem.
Poza tym, głośne czytanie dostarcza naszym latoroślom wielu bodźców słuchowych pobudzających procesy analizy i syntezy słuchowej. Od poziomu ich rozwoju zależy nie tylko powodzenie w nauce czytania i pisania, lecz także w nauce języków obcych i umiejętności uważnego słuchania na lekcji.
Moim zdaniem samo przebywanie u boku ojca lub matki, możliwość przytulenia się, kontaktu psychicznego i fizycznego, wspólne przeżywanie tych samych treści są wielkimi wartościami niezależnymi od treściowej zawartości opowiadania lub bajki.

- Głośne czytanie uczy myślenia, poprawia koncentrację i wiedzę ogólną:

Głośne czytanie ćwiczy uwagę, pamięć oraz rozwija myślenie. Świat rzeczywistości literackiej aktywizuje psychikę dziecka, skłania je do samodzielnego, autentycznego przeżywania. Zaangażowanie w słuchaną lekturę otwiera z kolei drogę do rozwoju umysłowego, pomaga wyrażać własne myśli, uczucia czy doznania.
Kontakt z literaturą poszerza możliwości poznawania świata, ludzkich losów i obyczajów w perspektywie historii i przestrzeni innych lądów i krajów, pozwala na uczestnictwo w wydarzeniach niedostępnych własnym doznaniom i obserwacjom. Treść utworu literackiego i ilustracje w książkach ułatwiają tworzenie wyobrażeń o sprawach i miejscach niedostępnych codziennym doświadczeniom dziecka. W ten sposób obcowanie
z książką zaspokaja potrzebę informacji i wzbogaca zasób wiadomości, utrwalając zarazem te, które dziecko zdobyło w toku obserwacji otaczającego je świata przyrody i społeczeństwa.
Słuchanie bajek i baśni czytanych przez dorosłych poszerza słownictwo dzieci, mobilizuje je do zadawania pytań a rozmowy na temat przeczytanego utworu powodują niezastąpiona interakcję z osoba dorosłą, wymianę myśli, poglądów, czyli dalszą okazję do nauki.
Słuchanie bajek dostarcza dzieciom wzorców pięknej mowy a także często mobilizuje je do tworzenia własnych opowiadań, bajek i wierszy, uczy poprawnej mowy, dykcji, dopinguje do ćwiczeń ortofonicznych. Warto zwrócić uwagę na to, że dziecko, które częściej obcuje z książką, częściej po nią sięgnie w przyszłości. Jest ono także bardziej zainteresowane słowem pisanym, dąży, więc do poznawania liter, odczytywania wyrazów, zdań, do pogłębiania swojej wiedzy i zaspokajania ciekawości poznawczej.

- Głośne czytanie kształtuje nawyk zdobywania wiedzy na całe życie:

Codzienne czytanie dziecku dla przyjemności jest czynnością niezbędną w życiu
i rozwoju młodego człowieka, gdyż zaspokaja wszystkie jego potrzeby emocjonalne, wspiera rozwój psychiczny, intelektualny i społeczny. Wspólne czytanie jest jedną z najskuteczniejszych strategii wychowawczych, a przy tym przynosi dziecku ogromną radość i pozostawia cudowne wspomnienia. Zorganizowanie chwili czasu na wspólną lekturę jest łatwe i nie wymaga od nas, dorosłych, jakiegoś szczególnego przygotowania. Jestem przekonana, że doświadczenie jest przyjemne i inspirujące także dla czytającego.
Człowiek nie rodzi się czytelnikiem, czytelnika trzeba wychować, obudzić w nim zapał do książek, sprawić by czytanie stało się jego potrzebą i pasją. Nawyk wspólnego głośnego czytania, jest uznawany za jedną z ważnych dróg wiodących do czytelnictwa. Jeśli zaczniemy go odpowiednio wcześnie, będzie się kojarzył naszemu podopiecznemu
z przyjemnością, poczuciem bezpieczeństwa i więzi. Wtedy na pewno samo sięgnie po książkę, stając się czytelnikiem na całe życie.

Podsumowanie

Jestem przekonana, że przekazując naszym dzieciom umiejętność i chęć samodzielnego czytania przekazujemy im bezpieczeństwo na ich przyszłej drodze życiowej, radość z przyjemności czytania w wolnych chwilach oraz pamięć wspólnie spędzonych, radosnych chwil. Myślę, że także dla nas nie będzie to czas stracony, gdyż pozwoli nam na nawiązanie kontaktu emocjonalnego z naszym dzieckiem, śledzenie jego reakcji oraz wspólne odkrywanie sensu i piękna literatury dziecięcej

Ewa Rzymkiewicz
Literatura:

• M. Molicka, Bajki terapeutyczne dla dzieci, Media Rodzina, Poznań 1999.
• Dlaczego warto czytać? – Literka. Pl
• H.Mystkowska, Książka w wychowaniu przedszkolnym, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1983.
• S.Frycie i Kaniowska- Lewańska, Kultura literacka w przedszkolu, tom I, Warszawa, 1988.
• J. A.Przecławska, Literatura dla dzieci i młodzieży, Warszawa 1978.
• I.Dudzińska ,J.Cybulska –Piskorek, Metodyka wychowania w przedszkolu, tom III, Warszawa 1976.
• P.Hazard, Książki dzieci i dorośli, Warszawa: Nasza Księgarnia, 1963.
• I.Słońska, Dzieci i książki, Warszawa 1957.
• H.Skrobiszewska, Książki naszych dzieci, Warszawa 1971
• W.Goriszowski, Jak organizować czytelnictwo dzieci, Vademecum dla rodziców od 6 do 10, Warszawa 1987
• Kamysz-Figa D., Bajki naszego dzieciństwa, Impuls, Kraków 2007
• Molicka M., Bajki terapeutyczne dla dzieci, Media Rodzina, Poznań 2006,
• Mystkowska H. – Rozwijamy mowę i myślenie dziecka w wieku przedszkolnym, Warszawa: Wydawnictwa szkolne i Pedagogiczne,1991.
• Papuzińska J. – Dziecięce spotkania z literaturą, Warszawa: Wydawnictwo Centrum Edukacji Bibliotekarskiej, Informacyjnej i Dokumentacyjnej, 2007.
• Papuzińska J. - Książki, dzieci, biblioteka: z zagadnień upowszechniania czytelnictwa i książki dziecięcej, Warszawa: Fundacja "Książka dla Dziecka", 1992.
• Skrobiszewska H. - Książki naszych dzieci czyli o literaturze dla dzieci i młodzieży, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1971.
• Desmurget M., Teleogłupianie. O zgubnych skutkach oglądania telewizji (nie tylko przez dzieci), Warszawa 2012.
• Gruszczyk-Kolczyńska E., Zielińska E., Dwulatki i trzylatki w przedszkolu i w domu. Jak świadomie je wychowywać i uczyć, Kraków 2012.
• Jelinek J.A., Edukacja medialna małego dziecka – (bez)błędnie realizowana konieczność, [w:] Wyzwania współczesnej edukacji przedszkolnej, red. M. Kotarba-Kańczugowska, Warszawa 2012.
• http://www.edziecko.pl/edziecko/1,79313,11751671,Czytac_kazdy_moze.html [dostęp: 02 maja 2015].
• http://kobieta.onet.pl/dziecko/male-dziecko/o-zgubnych-skutkach-zezwalania-dzieciom-na-ogladanie-telewizji-ponad-miare-i/p4dhb [dostęp: 02 maja 2015].

O nas | Reklama | Kontakt
Redakcja serwisu nie ponosi odpowiedzialności za treść publikacji, ogłoszeń oraz reklam.
Copyright © 2002-2017 Edux.pl
| Polityka prywatności | Wszystkie prawa zastrzeżone.
Prawa autorskie do publikacji posiadają autorzy tekstów.