Odkrywamy zasady pisowni wyrazów z ch. Scenariusz lekcji języka polskiego w klasie czwartej

Temat: Odkrywamy zasady pisowni wyrazów z „ch”.

Cel główny:
Rozwijanie umiejętności poprawnego zapisu wyrazów z „ch”.

Cele szczegółowe:
Uczeń:
- zna zasady pisowni wyrazów z „ch”,
- potrafi przyporządkować dany wyraz do odpowiedniej zasady ortograficznej,
- stosuje poznane zasady ortograficzne w praktyce,
- tworzy wyrazy pokrewne uzasadniające pisownię wyrazów z „ch”,
- ma świadomość, jak ważną rolę odgrywa dbałość o poprawność ortograficzną,
- chętnie pracuje w parze.

Metody nauczania:
- matoda praktycznego działania,
- metoda ćwiczeń interaktywnych,
- metoda aktywizująca (gra - Memory ortograficzne).

Formy organizacyjne lekcji:
• indywidualna,
• zbiorowa,
• w parach.

Środki dydaktyczne:
- wyrazy z lukami,
- kolorowe karty,
- tasiemka,
- karta z wyrazami,
- Memory ortograficzne,
- karta z notatką,
- pudełko z karteczkami.

WSTĘP
• Czynności porządkowe:
- przywitanie,
- sprawdzenie obecności.

• Wprowadzenie do tematu.
o Wyświetlenie przez nauczyciela wyrazów, w których zostały zostawione puste luki:

s__ody, s__ab, s__ładzać, mu__a, py__a, su__y, gma__, pia__, brzu__, ku__arz, e__o, __ór.
Stwierdzenie przez uczniów, iż w puste luki należy wpisać „ch”.

o Zapytanie przez nauczyciela uczniów, czy dostrzegają wśród tych wyrazów pewne reguły ortograficzne dotyczące pisowni „ch”.
Udzielenie przez uczniów odpowiedzi typu:
- „ch występuje po spółgłosce „s”,
- „ch” zapisujemy, jeśli wymienia się w wyrazach pokrewnych na „sz”,
- „ch” występuje na końcu wyrazów.

o Przedstawienie przez nauczyciela celów lekcji.
o Zapisanie tematu zajęć.

CZĘŚĆ GŁÓWNA
• Rozdanie przez nauczyciela uczniom kart, za pomocą których stworzą swój własny słowniczek z zasadami pisowni wyrazów z „ch” oraz zbiorem tych wyrazów.
Pierwsza karteczka – strona tytułowa,
druga karteczka – wyrazy, w których „ch” występuje po spółgłosce „s”,
trzecia karteczka – wyrazy, w których „ch” w wyrazach pokrewnych wymienia się na „sz”,
czwarta karteczka – wyrazy, w których „ch” występuje na końcu wyrazów,
piąta karteczka – wyrazy, których pisownię z „ch” należy zapamiętać,
szósta karteczka – wyjątki.

• Tworzenie przez uczniów własnych słowniczków.
Wpisanie w odpowiednich miejscach w słowniczku wyrazów, które zostały omówione na początku lekcji, wiązanie w całość wszystkich karteczek za pomocą tasiemki.

• Dobranie się przez uczniów w pary, a następnie przyporządkowanie do odpowiedniej reguły w słowniczkach wyrazów otrzymanych od nauczyciela na kartach (załącznik nr 1).

Sprawdzenie wyników pracy.

• Wykonanie ćwiczenia drugiego ze strony internetowej:
https://zpe.gov.pl/a/hrabia-i-chinska-herbata-czyli-o-ch-i-h/DT1kzOIFR

Uzupełnienie ostatniej strony kartki ze słownika na temat wyjątków.

• Wykonanie ćwiczenia trzeciego ze strony internetowej:
https://zpe.gov.pl/a/hrabia-i-chinska-herbata-czyli-o-ch-i-h/DT1kzOIFR

Uzupełnienie brakujących przykładów w słowniczkach przez uczniów.

• Rozdanie przez nauczyciela kart do gry w „Memory ortograficzne” z wyrazami z wcześniejszego zadania. Odszukiwanie w parach wyrazu z „ch” oraz wyrazu pokrewnego, w którym dochodzi do wymiany na „sz”.

ZAKOŃCZENIE
• W ramach utrwalenia nowych zasad ortograficznych poznanych w czasie lekcji wykonanie ćwiczenia, które polega na dopasowaniu odpowiedniego wyrazu do poznanej reguły ortograficznej ze strony internetowej:
https://learningapps.org/9550609

• Rozdanie przez nauczyciela uczniom notatki do wklejenia w zeszycie na temat poznanych w czasie lekcji zasad ortograficznych (załącznik nr 2).

• Ewaluacja
Anonimowe narysowanie na otrzymanej kartce buźki z odpowiednim wyrazem twarzy tożsamym z odczuciami na temat lekcji.

• Podziękowanie i pożegnanie.

Załącznik nr 1
schronisko, cicho, o książkach, chemia, chwila, schować, wschód, chaos, ach, na ulicach, ucho, kielich, schudnąć, grzech, okruch, schemat, chytry, och, w domach, charakter

Załącznik nr 2

Pisownia wyrazów z „ch” – najważniejsze zasady
1. „Ch” piszemy wtedy, gdy wymienia się na „sz” w wyrazach pokrewnych danego wyrazu. (zachodzi wymiana: ch ↔ sz)

Przykłady:
o ruch → ruszać,
o strach → straszyć,
o duch → duszny.

2. „Ch” piszemy na końcu wyrazu.

Przykłady: mnich, piach, brzuch.

Wyjątek!
druh

3. „Ch” piszemy po literze „s”.

Przykłady: schab, schładzać, schody.

4. „Ch” piszemy w niektórych wyrazach, których pisownię należy zapamiętać.

Przykłady: chaos, chata, chleb, chłopiec.