Spotkania z historią. Wprowadzanie innowacji pedagogicznej na dwie szkoły

Wprowadzanie innowacji pedagogicznej na dwie szkoły.

Wstęp
Jesteśmy małżeństwem uczącym w dwóch lubelskich szkołach podstawowych. Trzy lata temu rozpoczęliśmy staż na nauczyciela dyplomowanego. W ramach karkołomnego pomysłu zdecydowaliśmy się wprowadzić i prowadzić tę samą innowację w obu naszych szkołach równolegle.
Czy taki pomysł jest dobry? Czy nasza innowacja może być przykładem do naśladowania? Jakie napotkaliśmy trudności i problemy? Czy zdecydowalibyśmy się podjąć tego zadania ponownie? Czy warto było?

Założenia innowacji i podstawy do jej podjęcia

Posiadam uprawnienia i jestem nauczycielem przedmiotów wiedza o społeczeństwie i historia. Jestem także wychowawcą świetlicy. Żona jest wychowawcą świetlicy. Zdecydowaliśmy się na prowadzenie i wprowadzenie dwóch innowacji polegających na wprowadzeniu elementów historii i wiedzy o społeczeństwie oraz związanych z tymi zagadnieniami zajęć plastycznych dla uczniów przebywających w świetlicach szkolnych, czyli klasy 1-3.
Punktem wyjścia była podstawa programowa dla klasy 4 i 5 z historii i dla klasy ósmej z przedmiotu wiedza o społeczeństwie. Od razu należy stwierdzić jedno: bez daleko idących modyfikacji i dostosowań jest to zadanie niewykonalne. Dzieci na tym etapie edukacyjnym owszem chętnie obejrzą i wysłuchają tego, co mają do powiedzenia nauczyciele, natomiast wszelkie zaawansowane próby uszczęśliwiania dzieci nadmierną ilością dat, faktów, zagadnień historycznych i społecznych są z góry skazane na porażkę. Podaję przykład-owszem, udało się nam skutecznie omówić kwestie związane z Małą Ojczyzną , z historią naszego regionu, z symbolami narodowymi, ale w dużym uproszczeniu. Ponadto wyszliśmy z założenia i należy być otwartym na prośby naszych uczniów-jeżeli prosili i chcieli o poruszenie jakiegoś zagadnienia albo przedstawienie jakiejś postaci historycznej, nawet jeżeli to wykraczało poza podstawę programową, robiliśmy to. Celem naszych zajęć było zachęcić, a nie zniechęcić dzieci do historii.

Szczególne podziękowania
Zanim przejdę do omówienia przedstawionych powyżej zagadnień, chciałbym złożyć w imieniu Żony i swoim najserdeczniejsze podziękowania Pani Marioli Szponar Dyrekcji SP nr 52 w Lublinie. Bez Jej nieocenionego wsparcia, ogromnym pokładom życzliwości, pozwolenia na prowadzenie przeze mnie zajęć w SP 52 cały projekt byłby skazany na porażkę. Chciałbym także dodać, że p. Dyrektor jest pomysłodawcą i inicjatorką naszej drugiej innowacji pedagogicznej, którą wprowadziliśmy.

Innowacje i założenia

Na początku muszę podkreślić, że innowacja nie była pisana pod kątem programów pracy świetlicy żadnej ze szkół i na tym polega jej otwartość. Dzięki temu każdy zainteresowany może dostosować ją pod kątem swoich potrzeb.

Omówienie innowacji „Spotkania z historią”

Obejmowała ona dziesięć zajęć prowadzonych raz w miesiącu . Zdecydowaliśmy się na wybór następujących tematów:
1.Lublin. Jego początki rozwój i znaczenie historyczne. Mamy poruszoną kwestię małej ojczyzny i patriotyzmu lokalnego.
2.Grupy społeczne dawniej i dziś. Pokazanie dzieciom, że tak naprawdę nasze życie nie różni się za bardzo od tego sprzed kilkuset lat.
3. Św. Jan Paweł II . Dzieje wybitnego Polaka w dodatku związanego z naszym miastem.
4. Bolesław Chrobry i początki państwa polskiego. Budowanie tożsamości narodowej, ukazanie najstarszych dziejów Polski.
5. Kazimierz Wielki. Przedstawienie władcy który osiągnął bardzo dużo dyplomacją i był wybitnym reformatorem Polski.
6. Maria Skłodowska-Curie. Wybitna Polka i naukowiec.
7. Symbole narodowe i początki państwa polskiego-rozwinięcie tematu o Bolesławie Chrobrym, ale z naciskiem na symbolikę i wartości narodowe.
8. Z nauką i szkołą przez wieki. Jak wyglądała kiedyś szkoła, jak wyglądała nauka?
9. Co w Polsce warto zobaczyć? Przedstawienie interesujących historycznie miejsc w Polsce wartych zobaczenia.
10.Lodowi Wojownicy. O osiągnięciach polskich sportowców, nieustraszonych zdobywców zimą ośmiotysięczników.

W ramach następnej innowacji, która powstała przy nieocenionym wsparciu p. mgr M.Szponar Dyrekcji SP 52 w Lublinie .

„4 pory roku z historią.”
Czyli przedstawienie ważnych wydarzeń historycznych zgodnie z poram roku i mamy:
1.Wiosna. Konstytucja 3 maja.
2. Lato .Bitwa pod Grunwaldem.
3.Jesień. 11 Listopada i odzyskanie niepodległości.
4. Zima. Zima stulecia. Aktualna 2025/2026 zima stała się pretekstem do przedstawienia już historycznej zimy z lat 1978/79.

Innowacja, a właściwie zajęcia na prośbę ucznia

1.Historia ubiorów i zabawek dziecięcych. Jedna z uczennic SP 52 w czasie zajęć poprosiła, czy nie możemy zrobić zajęć o takiej tematyce. Ubiór dziecięcy jest bez wątpienia kwestią historyczną, zabawki też.Co prawda nie są to elementy ujęte w podstawie, ale skoro uczniowie proszą, zrobiliśmy choć nie ukrywam, że zadanie było bardzo trudne.

Materiały dydaktyczne użyte przy innowacji

Do wykonywania prezentacji używałem programu Power Point. Grafiki generowałem za pomocą aplikacji Bing, używałem modelu grafiki dall-e 3. Skąd i dlaczego ten wybór? Bing jest aplikacją darmową umożliwiającą wygenerowanie dużej ilości obrazów – a na potrzeby niektórych prezentacji wykonałem ich kilkaset. Model grafiki dall-e3 tworzy obrazy bardzo przyjemne dla oka w atrakcyjnej kolorystyce. Ale żeby nie popaść w nadmierny optymizm, nie jest wolny od błędów. Podaję przykład -potrzebowałem wizerunku rodziny na XV wiecznym jarmarku siedzących przy stole. O ile ubiór, otoczenie nie budziły zastrzeżeń, to szklanka-szklana soku pomarańczowego i pomarańcze-tak. Kolejny przykład-obraz kobiety w renesansowym mieście -perfekcja- kolory, suknia idealne. Współczesny samochód w tle-już nie. Nie zmienia faktu, że jako narzędzie w rękach grafika amatora jest bardzo dobre, aczkolwiek trzeba mu patrzeć na ręce.
Warto zwrócić uwagę na optymalną długość prezentacji-u nas sprawdziła się licząca ok 80 slajdów, w tym 60 ilustracji i 20 plansz tekstowych, ale nie należy naszych słów traktować jako wyrocznię, tylko samemu eksperymentować z tą kwestią. Nagrania-hymnu, legend odtwarzaliśmy dzieciom z plików mp4.
Quizy były tworzone na platformie Quiziz. Prace plastyczne-zasoby własne, szablony freeware z Internetu i samodzielnie stworzone. Do zajęć o tym, co w Polsce warto zobaczyć, wykorzystaliśmy prywatne zdjęcia. I tu był kłopot, bo dzieci nie chciały uwierzyć, że są to miejsca istniejące naprawdę tylko twierdziły, że są to grafiki komputerowe. Nie. Polska jest naprawdę piękna.
Prace plastyczne-tu w użyciu były typowe materiały świetlicowe-kredki, bloki bibuły .

Trudności organizacyjne

Nie da się ukryć, że dopasowanie grafików dwóch nauczycieli uczących w dwóch szkołach położonych w dość dużej odległości o siebie wiąże się z licznymi problemami logistycznym i technicznymi. Dlatego dzięki wsparciu i pozwoleniu dyrekcji SP 52 zdecydowaliśmy się na prowadzenie zajęć przeze mnie w SP 52 i wykonywaniu na miejscu prac plastycznych pod opieką żony, natomiast w swojej macierzystej szkole zdecydowałem się na samo prowadzenie zajęć, prace plastyczne wykonywane były z materiałów dostarczonych i opracowanych przez żonę, natomiast bez jej obecności? Czy jest to działanie dozwolone? Tak, nie ma w prawie oświatowym żadnych zastrzeżeń, żeby zajęcia były prowadzone w innej placówce, ponadto w czasie wszystkich gościnnych zajęć przebywałem w towarzystwie żony i innych pracowników świetlicy ze szkoły SP 52, nigdy dzieci nie pozostały same tylko pod moją opieką. Zatem nasze działania były jak najbardziej zgodne z przepisami prawa.

Przebieg zajęć

Na początku zawsze żona przedstawiała mnie jako nauczyciela uczącego w innej lubelskiej szkole, jej męża-nie robiliśmy z tego żadnej tajemnicy, po czym rozpoczynaliśmy właściwe zajęcia. Po wstępie następowała prezentacja slajdów i ich omówienie. To była najbardziej żywa cześć zajęć, bo dzieci bardzo chętnie angażowały się, zadawały mnóstwo dodatkowych pytań, bacznie oglądały ilustrację. Po dokonanej prezentacji przejmowała stery żona i przedstawiała pracę plastyczną, którą mieli wykonać pod jej nadzorem i na końcu następowało podsumowanie zajęć, bądź w formie krótkiej pogadanki albo w formie quizu, często rozwiązywanego w grupach, czyli np. chłopaki kontra dziewczyny. Jeżeli dla kogoś przygotowanie materiałów plastycznych jest jego zdaniem zbyt trudne albo niepotrzebne, można z tego zrezygnować i spokojnie podsumować zajęcia quizem-zwracam uwagę na tę formę, ponieważ wydaje się ona być dla dzieci najbardziej atrakcyjna.

Odbiór tematów i reakcje dzieci

1.Lublin. Duże zainteresowanie aktywny udział. Z uwagą wysłuchane legendy lubelskie
2.Grupy społeczne dawniej i dziś. Zdziwienie, że tak naprawdę nic się nie zmieniło. Tylko technika, ale nadal żyjemy bardzo podobnie, jak kiedyś.
3. Św. Jan Paweł II . Wysłuchane z uwagą, zdumienie o powiązaniach Karola Wojtyły z Lublinem.
4. Bolesław Chrobry i początki państwa polskiego. Zaskoczeni, że tysiąc lat temu byliśmy podobni wielkością państwem, jak teraz, w dodatku bez komputerów i nowoczesnej technologii
5. Kazimierz Wielki. Zainteresowanie zwłaszcza chłopców , że nie zawsze trzeba używać siły, tylko ruszając głową, można więcej osiągnąć.
6. Maria Skłodowska-Curie. Uznanie dziewczynek za podkreślenie umiejętności i osiągnięć p. Skłodowskiej.
7. Symbole narodowe i początki państwa polskiego. Miłe zaskoczenie odnośnie znajomości postaw w czasie grania hymnu, szacunku dla symboli narodowych.
8.Z nauką i szkołą przez wieki. Refleksja, że jednak w szkole nie jest tak źle.
9. Co w Polsce warto zobaczyć? Wręcz niedowierzanie, że to są nasze zdjęcia. Dzieci twierdziły, że obrazy stworzyliśmy komputerowo.
10.Lodowi Wojownicy. Duże zainteresowanie. Wręcz totalne zdumienie, w jakich warunkach zdobywano szczyty,
11. Konstytucja 3 Maja. Szczególne zainteresowanie, czym była Konstytucja, trafne porównanie jej do zasad świetlicowych.
12. Lato. Bitwa pod Grunwaldem. Temat wywołujący zachwyt chłopców
13.Jesień. 11 Listopada i odzyskanie niepodległości. Powiedzmy, że ze względu na często poruszaną tematykę i na lekcjach przyjęty bez nadmiernego entuzjazmu. I ze zdziwieniem, że kiedyś były czarno-białe zdjęcia, w dodatku niskiej jakości-wykorzystałem zdjęcia dostępne w Internecie, faktycznie w 1918 jakość ich pozostawiała wiele do życzenia
14. Zima. Zima stulecia. Oj, zdziwienie, ale i fascynacja.
15. Historia ubiorów i zabawek dziecięcych. Absolutny hit i dowód, że warto wyjść czasem poza ramy podstawy programowej.

Podsumowanie
Z perspektywy lat pomysł uważamy za trafiony i udany. Udało się nam osiągnąć założone cele, dodatkowo było miło widząc i wiedząc, że dzieci czekają na kolejne zajęcia. Dzieciom się podobało. Rodzicom się podobało. Dyrekcji się podobało. Niestety cytując:
„Wyprawa, czyli przygoda dobiegła końca. Drużyna Innowacji zostaje rozwiązana”

W tym miejscu chciałbym złożyć najserdeczniejsze podziękowania.
p. Dyrektor Sp 52 Marioli Szponar za zgodę na wprowadzenie innowacji i za bycie duchowym twórcą drugiej naszej innowacji:
p. wice dyrektor Beacie Bartoszewskiej de Gobbi za nadzór na projektem i zajęciami
paniom wychowawczyniom świetlicy sp 52 za ciepłe przyjęcie i pomoc w przeprowadzeniu zajęć
swojej Żonie Małgorzacie Czerwonce. Gdyby nie Ty, cała ta nasza wspólna droga nie miałaby najmniejszego sensu.
Wam drodzy Uczniowie, bo dzięki waszemu zaangażowaniu, pracy i aktywności cała ta innowacja miała sens.