Autonomia młodego człowieka w dobie Internetu

Autonomia młodego człowieka w dobie Internetu

dr Adam Makówka V LO im. Adama Mickiewicza w Częstochowie

Współczesny świat został zdominowany przez dynamiczny rozwój technologii informacyjno-komunikacyjnych. Internet, media społecznościowe oraz urządzenia mobilne stały się nieodłącznym elementem codzienności młodego pokolenia. Dla wielu nastolatków rzeczywistość wirtualna zaczyna odgrywać rolę równie ważną, a nierzadko nawet ważniejszą niż świat realny. Choć rozwój technologiczny stwarza ogromne możliwości zdobywania wiedzy, komunikacji i samorealizacji, jednocześnie niesie ze sobą liczne zagrożenia wpływające na psychikę, emocjonalność oraz autonomię młodego człowieka. Jednym z najbardziej niepokojących zjawisk współczesności jest stopniowe zatracanie się młodzieży w świecie cyfrowym. Wielogodzinne korzystanie z mediów społecznościowych, komunikatorów internetowych czy platform rozrywkowych prowadzi do uzależnienia od nieustannego kontaktu z technologią. Młodzi ludzie coraz częściej rezygnują z aktywności fizycznej, rozwijania pasji oraz bezpośrednich relacji interpersonalnych na rzecz funkcjonowania w przestrzeni wirtualnej. W konsekwencji dochodzi do osłabienia więzi społecznych i zaniku umiejętności budowania autentycznych relacji międzyludzkich. Rozmowę twarzą w twarz zastępują krótkie wiadomości, emotikony oraz powierzchowna komunikacja internetowa. Szczególnie niebezpieczny wpływ technologii widoczny jest w sferze psychicznej młodego człowieka. Media społecznościowe kreują wyidealizowany obraz życia, sukcesu i ludzkiego wyglądu. Nastolatki nieustannie porównują siebie do osób prezentujących w internecie pozornie doskonałe życie. Prowadzi to do powstawania kompleksów, obniżenia poczucia własnej wartości oraz poczucia niespełnienia. Coraz więcej młodych ludzi doświadcza depresji, stanów lękowych, samotności oraz kryzysów emocjonalnych wynikających z potrzeby ciągłej akceptacji społecznej. Liczba polubień, komentarzy czy obserwujących zaczyna wpływać na samoocenę i poczucie własnej wartości. Niepokojącym zjawiskiem jest również utrata autonomii młodego człowieka. Internet oraz algorytmy mediów społecznościowych w znacznym stopniu wpływają na sposób myślenia, postrzegania świata oraz podejmowania decyzji. Młodzież coraz częściej podporządkowuje swoje poglądy obowiązującym trendom i opiniom internetowej społeczności. Wirtualna przestrzeń kreuje modę na określony styl życia, wygląd czy zachowania, ograniczając indywidualizm oraz zdolność samodzielnego myślenia. Człowiek uzależniony od cyfrowej aprobaty stopniowo zatraca własną tożsamość oraz poczucie niezależności. Nadmierne korzystanie z technologii wywołuje także negatywne skutki zdrowotne. Długotrwałe przebywanie przed ekranem prowadzi do problemów ze snem, przemęczenia organizmu, trudności z koncentracją oraz ograniczenia aktywności fizycznej. Coraz częściej obserwuje się również zaburzenia emocjonalne wynikające z nadmiaru bodźców oraz permanentnego funkcjonowania w świecie informacji. Młody człowiek staje się przeciążony psychicznie, rozdrażniony i wyizolowany społecznie. Wirtualna rzeczywistość, mimo licznych zalet, może więc stać się przestrzenią prowadzącą do zagubienia i osamotnienia. Dlatego niezwykle ważne jest zachowanie równowagi pomiędzy światem cyfrowym a rzeczywistością. Internet powinien pełnić funkcję narzędzia wspierającego rozwój człowieka, a nie dominować nad jego życiem. Współczesna młodzież musi nauczyć się świadomego i odpowiedzialnego korzystania z technologii, aby nie utracić własnej autonomii, wrażliwości oraz zdolności budowania prawdziwych relacji międzyludzkich. Tylko umiejętne korzystanie z osiągnięć cywilizacyjnych pozwoli zachować człowieczeństwo w epoce cyfrowej.
Bibliografia
• Anders Hansen, Wyloguj swój mózg. Jak zadbać o swój mózg w dobie nowych technologii, Wydawnictwo Znak Literanova, Kraków 2021.
• Jean M. Twenge, Pokolenie smartfona. Jak technologia wpływa na dorastanie młodych ludzi, Wydawnictwo Smak Słowa, Sopot 2021.
• NASK, Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców, Warszawa 2021.
• UNICEF, The State of the World’s Children 2021. On My Mind: Promoting, protecting and caring for children’s mental health, Nowy Jork 2021.
• WHO, World Mental Health Report: Transforming Mental Health for All, Genewa 2022.
• Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Młode Głowy. Otwarcie o zdrowiu psychicznym, Warszawa 2023.