Obliczanie czasu w historii i podstawy chronologii

1. Żeby w latach obliczyć czas, jaki dzieli dwa wydarzenia, które miały miejsce w tej samej erze, musimy od większej liczby opisującej rok odjąć mniejszą.

Np. czas który upłynął od Chrztu Polski w 966 roku do wstąpienia naszego kraju do Unii Europejskiej w 2004 roku, to 1038 lat (2004-966=1038).

2. Żeby obliczyć czas, jaki dzieli wydarzenia, z których jedno miało miejsce w naszej erze (n.e.), a drugie przed naszą erą (p.n.e.), musimy dodać do siebie obie liczby opisujące rok, a następnie od wyniku odjąć 1 (ponieważ nie było roku 0).

Np. Oktawian August, który żył w latach 63 r. p.n.e. – 14 r. n.e., przeżył 76 lat (63+14=77; 77-1=76).

3. Żeby na podstawie daty określić wiek, musimy najpierw wziąć pod uwagę dwie ostanie cyfry roku i dodać je do siebie. Jeśli suma będzie równa zeru, to liczba, która pozostanie po pominięciu (skreśleniu) zer, będzie określeniem szukanego przez nas wieku.

Np. rok 1400: (0+0=0), więc liczba 14 określa nam poszukiwany wiek: XIV.

Natomiast jeśli suma dwóch ostatnich cyfr roku jest większa od zera, to do liczby, która stanowi początek daty (a więc po pominięciu dwóch ostatnich cyfr roku), musimy dodać jeden – otrzymany wynik określi poszukiwany przez nas wiek.

Np. 1423 (2+3=5; 5>0; 14+1=15), liczba 15 określa nam poszukiwany wiek – XV (od początku ery minęło 14 pełnych stuleci, czyli wieków i rozpoczął się wiek kolejny – XV).

4. Pamiętajmy, że daty z rokiem jednocyfrowym lub dwucyfrowym to zawsze wiek pierwszy – I.

5. W przypadku dat przed naszą erą (p.n.e.) wiek określa się identycznie jak naszej ery (n.e.), zmienia się jedynie połowa wieku.

Np. 1623 r. – XVII w., I połowa; 1623 r. p.n.e. – XVII w. p.n.e., II połowa.

6. Żeby określić początek i koniec wieku, musimy pamiętać o zasadzie, która mówi, że wiek naszej ery zawsze rozpoczyna się rokiem mniejszym (czyli mniejszą liczbą), którego ostatnimi cyframi są 01 lub 1 (w przypadku I wieku), a kończy rokiem większym (czyli większą liczbą), którego ostatnimi cyframi są dwa zera (00).

Np. wiek VI trwał w latach 501-600.

Sytuacja wygląda inaczej, gdy chcemy określić początek i koniec wieku przed naszą erą (p.n.e.). Wówczas musimy pamiętać, że początkiem wieku jest zawsze rok większy, zakończony dwoma zerami (00), natomiast koniec wieku stanowi rok mniejszy, zakończony cyframi 01 lub 1 (w przypadku I w. p.n.e.).

Np. wiek XVIII p.n.e. trwał w latach 1800-1701 p.n.e.

7. Pamiętajmy, że w naszej erze, im większy rok, tym wydarzenie późniejsze. Natomiast przed naszą erą, im większy rok, tym wydarzenie wcześniejsze. Jest to ważne przy określaniu kolejności wydarzeń na osi czasu.